«Miłość jest silniejsza niż pornografia»

W odpowiedzi na ten kryzys chilijski ksiądz Juan Ignacio Izquierdo Hübner, kapelan szkoły w Tabancura, opublikował Nowe oczy. Miłość jest silniejsza niż pornografia. (Semillas Editions, 2025), książka skierowana szczególnie do ludzi młodych, zrodzona z jego wieloletnich rozmów i duszpasterskiego towarzyszenia. Jest prawnikiem i teologiem, posiada doktorat z teologii z Uniwersytetu Uniwersytet Nawarry.

Ale Nowe oczy To nie tylko esej o zagrożeniach związanych z pornografią: to także dzieło literackie. Poprzez teatralną strukturę, z postaciami takimi jak anioł Lumen i demon Grimson, humorem, dialogami i fabułą, która stawia czytelnika przed prawdziwym «nocnym trybunałem», ojciec Juan Ignacio próbuje poruszyć złożony problem w angażujący, a momentami wręcz humorystyczny sposób.

W wywiadzie wyjaśnia, dlaczego uważa, że walka z pornografią jest również poszukiwaniem wolności, miłości i promowaniem najbardziej autentycznego człowieczeństwa.

Portada libro Juan Ignacio Izquierdo Hübner

Nowe oczy. Miłość jest silniejsza niż pornografia.

—Dlaczego zdecydowałeś się napisać książkę o pornografii? Przygotowując się do święceń kapłańskich, zrozumiałem, że ważną częścią mojej pracy będzie: rozmawiając z młodymi ludźmi o ich trudnościach z telefonami komórkowymi, media społecznościowe i pornografia. Pamiętam, jak hiszpański ksiądz powiedział nam w seminarium, że przyjechał do szkoły, chcąc porozmawiać ze studentami o Trójcy Świętej, ale ostatecznie poświęcił znaczną część rozmów na pomoc w lepszym korzystaniu z telefonów komórkowych.

To uświadomiło mi, że istnieje tu bardzo konkretna potrzeba duszpasterska. Postanowiłem zgłębić ten problem i napisać książkę, która mogłaby być naprawdę pomocna dla młodej osoby zmagającej się z pornografią. Moje marzenie było proste: żeby ktoś skończył ją czytać z myślą: «Teraz mam więcej środków, żeby się z tego wydostać».

—Czego dowiedziałeś się rozmawiając z młodymi ludźmi? Powinniśmy poświęcać im znacznie więcej czasu. Potrzebują nas bardziej niż kiedykolwiek. Młodzi ludzie pragną czułości, potrzebują znaleźć godnych zaufania ludzi, z którymi mogliby dzielić się swoimi najgłębszymi myślami, pragną towarzystwa i odczuwają ogromną potrzebę kochania i bycia kochanym. Pornografia oferuje jednak natychmiastową satysfakcję, ale ostatecznie wypacza to, czego dana osoba szukała. Rezultatem jest dezorientacja, a czasem zniechęcenie.

Odkryłam również, że wielu młodych ludzi nie czuje się tak komfortowo z ekranami, jak mogłoby się wydawać. Niektórzy chcą zrezygnować z mediów społecznościowych, odzyskać koncentrację lub zerwać z nawykami, które ich zdaniem marnują czas. Problem w tym, że nie zawsze mają energię, by zrobić to sami. Dlatego potrzebują więcej pomocy od dorosłych.

—Dlaczego tytuł Nowe oczy? Bo wierzę, że pokonanie pornografii to nie koniec historii, ale początek. Kiedy człowiek przyzwyczaja się do patrzenia na świat przez pryzmat pornografii, traci wrażliwość na wiele pięknych rzeczy w rzeczywistości.

Dlatego nie chciałem napisać po prostu książki «przeciw pornografii». Chciałem mówić o czymś znacznie większym: o odzyskaniu zdolności widzenia. O spojrzeniu na inną osobę i odkryciu, że nie jest ona przedmiotem. O spojrzeniu na własne życie i odkryciu, że ma ono wartość. O spojrzeniu na naturę, przyjaźń, sztukę, rodzinę, wiarę. Krótko mówiąc, o nauczeniu się patrzenia na świat nowymi oczami.

Niezdolność do nawiązywania relacji

—Czy pornografia jest wyłącznie problemem moralnym? To problem ludzki. Ma on konsekwencje dla wolności, emocji, zdolności do budowania relacji i tego, jak rozumiemy innych. Oczywiście istnieje wymiar moralny (rozumiany jako sztuka dobrego życia), ponieważ mówimy o tym, jak traktujemy ludzi i co robimy z naszą wolnością.

Nie chodzi jednak o to, aby wszystko sprowadzać do karykatury cenzury czy zakazu; raczej naszym zadaniem jest pomóc danej osobie zrozumieć, czego szuka, co się z nią dzieje i w jakim kierunku chce podążać, aby być szczęśliwą.

—Jaką rolę odgrywa telefon komórkowy w tym problemie? Telefony komórkowe radykalnie zmieniły sytuację. Wcześniej dostęp do określonych treści wymagał aktywnego poszukiwania. Dziś mogą one pojawić się w kieszeni dziecka przypadkiem. I jest jeszcze jeden problem: telefony komórkowe nie tylko dają dostęp do niekończącej się pornografii, ale mogą również nasilać poczucie samotności, porównywania się, nudy i nieustannego poszukiwania stymulacji.

Dlatego uważam, że problemu nie da się rozpatrywać wyłącznie z perspektywy pornografii. Musimy zadać sobie pytanie, jakiego rodzaju relacji z technologią uczymy naszą młodzież.

—W Hiszpanii pierwszy kontakt z pornografią ma miejsce w wieku od dziewięciu do jedenastu lat. Co to znaczy, że dziecko może zetknąć się z tymi treściami w tym wieku? Oznacza to, że wymagamy od dziecka przetworzenia rzeczywistości, do której nie ma jeszcze niezbędnych narzędzi emocjonalnych ani intelektualnych. W jednym na trzy przypadki pierwszy kontakt następuje przypadkowo. Oznacza to, że nie wystarczy powiedzieć dziecku «nie szukaj pornografii», ponieważ może ono na nią natrafić, nie szukając jej.

Dlatego profilaktyka zaczyna się na długo przed pojawieniem się problemu. Należy chronić dzieci, a jednocześnie je edukować, aby potrafiły rozpoznawać, co im szkodzi, i prosić rodziców o pomoc, gdy napotkają coś, co je dezorientuje.

Limity dotyczące urządzeń mobilnych

—Co powinni zrobić rodzice? Po pierwsze, nie bój się rozmawiać. Czasami rodzice unikają tych rozmów, bo czują się niekomfortowo. Ale dzieci muszą wiedzieć, że mogą zwrócić się do rodziców właśnie wtedy, gdy czują się zawstydzone.

Drugą rzeczą jest ustalenie granic. Miłość również umie powiedzieć „nie”. Dając smartfon Danie dziecku nieograniczonego dostępu do internetu i oczekiwanie, że poradzi sobie z czymś, z czym zmaga się wielu dorosłych, to żądanie zbyt wiele. Przepraszam, ale uważam to za okrutne.

A trzecią rzeczą jest oferowanie alternatyw. Nie wystarczy usunąć ekran: trzeba wypełnić tę przestrzeń przyjaźnią, sportem, czytaniem, muzyką, rozmową, naturą, rodziną, modlitwą. Wolność potrzebuje czegoś dobrego, ku czemu można się zwrócić.

—Jak ocenia Pan obecną postawę Kościoła wobec tych kwestii? Czuję się bardzo blisko obaw papieża Leona XIV dotyczących nowych technologii. Podkreślał on, że potrzebujemy edukacyjnej, etycznej i odpowiedzialnej odpowiedzi, a technologia musi służyć człowiekowi.

Zwrócił również uwagę, że rodzice i wychowawcy potrzebują sieci współpracy, aby wspierać młodych ludzi. Dlatego Kościół stara się towarzyszyć rodzinom, aby mogły rozeznawać i podejmować dobre decyzje.

Podążaj za papieżem Leonem

—Czy czuje Ksiądz, że w jakiś sposób podąża śladami papieża Leona? Tak, ponieważ podzielam fundamentalne przekonanie: musimy stawiać ludzi w centrum uwagi. Technologia to niezwykłe narzędzie, ale przestaje nim być, gdy nas zastępuje. Papież Leon XIII bardzo wyraźnie mówił o potrzebie ochrony dzieci i młodzieży przed wczesnym, nieograniczonym i nienadzorowanym dostępem do technologii cyfrowych.

— Więc odpowiedzią jest zakaz? Odpowiedzią jest edukacja, kierowanie i, w razie potrzeby, wyznaczanie granic. Wraz z tym, czasami konieczne będzie zakazanie pewnych rzeczy w pewnym wieku. Edukacja oparta wyłącznie na zakazach jest jednak niewystarczająca, ponieważ chcemy wychować ludzi zdolnych do wyboru tego, co słuszne, nawet gdy nikt nie patrzy.

Dlatego tak bardzo lubię słowo «towarzyszenie». Młody człowiek zmagający się z pornografią nie potrzebuje tylko kogoś, kto powie mu, że robi coś złego. Potrzebuje kogoś, kto będzie z nim, wysłucha go bez szoku i pomoże mu odkryć, że może żyć inaczej.

—A co może zrobić ktoś, kto już tkwi w pułapce tego nawyku? Po pierwsze, nie poddawaj się rozpaczy. Wręcz przeciwnie, bądź zmotywowany do walki! Wstyd może być bardzo złym sprzymierzeńcem, gdy przeradza się w beznadzieję. Następnie poproś o pomoc, aby ktoś (najlepiej rodzic) mógł towarzyszyć dziecku w jego wyzwaniu odkrywania jego najsłabszych momentów, modyfikowania pewnych nawyków, ograniczania okazji do potknięć i szukania schronienia w Bożym miłosierdziu.

Bóg w centrum

—Jakie miejsce w tym procesie zajmuje Bóg? Miejsce centralne. Życie chrześcijańskie polega na odkrywaniu miłości, która rekompensuje nasze słabości. Kiedy człowiek odkrywa, że został stworzony przez Boga, że posiada ogromną godność i że jest powołany do miłości, jego perspektywa się zmienia. Czystość, właściwie pojmowana, jest sposobem uczenia się miłości. A kiedy to odkryjemy, zaczynamy zadawać sobie pytanie, które interesuje każdego: «Jak mogę kochać lepiej?».

—Jaką wiadomość przekazałbyś młodemu człowiekowi, który czuje, że nie jest w stanie uwolnić się od pornografii? Powiedziałbym mu, żeby nie identyfikował się ze swoim problemem. Nie jesteś «uzależniony» ani «sprawą straconą». Jesteś osobą, która zmaga się z problemami, jak wszyscy inni, i która może prosić o pomoc.

Powiedziałbym mu też, żeby nie zadowalał się tylko przetrwaniem. Po drugiej stronie tej walki czeka o wiele piękniejsze życie. Kiedy zaczynasz odzyskiwać wolność, odkrywasz, że świat ma o wiele więcej barw, niż widziałeś wcześniej.

Nieustraszony

—A jakie przesłanie przekazałbyś rodzicom? Nie powinny się bać. Dzieci potrzebują dorosłych, którzy będą chcieli je wspierać, mimo że my, dorośli, również nie znamy wszystkich odpowiedzi. Przed nami zadanie, którego nie możemy całkowicie powierzyć szkołom, platformom technologicznym ani rządowi. Musimy współpracować, aby odzyskać edukacyjną rolę rodzin. I musimy to robić z pokorą, jednocześnie kontynuując naukę.

Odzyskiwanie nadziei

—Co chciałbyś, żeby się stało po tym, jak ktoś to przeczyta Nowe oczy? Chciałbym, aby czytelnik poczuł przypływ nadziei. Aby młody człowiek pomyślał: «Mogę być wolny». Aby rodzic powiedział: «Teraz wiem lepiej, jak rozmawiać z moim dzieckiem».

Co więcej, wszyscy musimy zrozumieć, że to nie tylko walka z przemysłem czy ekranem. To walka o coś o wiele cenniejszego: o naszą zdolność postrzegania innych jako ludzi, doświadczania autentycznych relacji i kochania takimi, jakimi naprawdę jesteśmy.

Spis treści

Leon XIV: «Bóg o nas marzy»

Na swoje pytania papież Leon XIV udzielił odpowiedzi, która wskazywała na samo sedno wiary chrześcijańskiej:«Bóg nie pozostaje obojętny wobec ludzkiego życia, ale wychodzi ludziom naprzeciw, towarzyszy im i otwiera przed nimi horyzont nadziei.".

Tak Ernesto Juliá wyjaśnia to w serii trzech artykułów poświęconych słowom Leon XIV. W nich pojawia się ta sama myśl, która przewija się w różnych sytuacjach: Bóg kocha człowieka takiego, jaki jest, ale zawsze zaprasza go do wzrostu, do podnoszenia się, do pojednania i do życia nowym życiem.

"Bóg kocha cię takiego, jakim jesteś, ale marzy o tym, żebyś był lepszy."

«Drodzy przyjaciele, zachęcam was do dalszego snucia marzeń Boga. Każdemu z was mówię: Bóg kocha was takimi, jacy jesteście, ale marzy o was takimi, jacy jesteście! Pan pozwala nam wszystkim zacząć od nowa, bo bycie człowiekiem i chrześcijaninem nie polega na tym, by nigdy nie popełniać błędów, ale na wzrastaniu w zdolności do nawracania się, pokuty, poprawy, a przede wszystkim do pojednania i przebaczania.

Te słowa Leona XIV wypowiedziane w więzieniu w Barcelonie odbiły się echem na całym świecie. I będą nadal. Bóg, który marzy o ludzkości, który towarzyszy ludzkości w jej cierpieniach i radościach. I który nigdy nie przestaje kochać tego swojego stworzenia, którym jest każdy z nas, “Jego obraz i podobieństwo”. Bóg, który objawił się światu w osobie Jezusa Chrystusa, prawdziwego Boga i prawdziwego człowieka.

I ta boska rzeczywistość została bardzo dobrze wyrażona podczas spotkania papieża Leona XIV z mężczyzną i dwiema kobietami na Stadionie Olimpijskim w Barcelonie:

«Ojcze Święty, dorastamy, słysząc, że jedynym celem w życiu jest produkowanie, odnoszenie sukcesów i dbanie o swój wizerunek. Sam tego próbowałem, ale znalazłem jedynie ogromną pustkę. Poszukując odpowiedzi, moje życie zmieniło się i w zeszłą Wielkanoc przyjąłem Chrzest. Teraz, gdy ta droga jest dla mnie nowa, pytam Cię: Jak możemy skupić się na tym, co naprawdę ważne, skoro społeczeństwo zmusza nas do ciągłego patrzenia w ziemię lub tylko na siebie?»

Stworzony na “obraz i podobieństwo” Boga, ten człowiek, nieochrzczony przez rodziców, zmaga się z kolejnymi etapami życia, nie odnajdując sensu swojej egzystencji. W niektórych krajach europejskich, w tym w Hiszpanii, liczba osób starszych proszących o chrzest z roku na rok rośnie.

Odpowiedź papieża Leona XIV najpierw ukazuje mu horyzont jego życia, wskazuje, gdzie znajdzie Boga, i na koniec podpowiada drogi, które do niego prowadzą.

«Nasze pragnienie prawdy i szczęścia potrzebuje szerszego horyzontu. A ten niepokój jest darem, który Bóg To samo dało nam: zostaliśmy stworzeni na miarę nieskończoności, a zatem każdy skończony horyzont, każdy krok, każde osiągnięcie, podczas gdy nas satysfakcjonuje, sam czas popycha nas naprzód i zaprasza do dalszych poszukiwań, do poszukiwań poprzez postęp, ale nade wszystko do poszukiwań poprzez “zstępowanie do wewnątrz”, czyli wchodzenie w głąb.

Gdzie mogę doświadczyć tego “otwarcia horyzontów”? – możemy sobie wyobrazić, jak zadawał sobie to pytanie nowo nawrócony człowiek.

«To właśnie w tym społeczeństwie Ty i wielu innych odkryło wartość bardziej ludzkiego, pełniejszego życia, otwartego na spotkanie z Bogiem i radość wiary. Oznacza to, że pomimo trudności, miejscem, gdzie Bóg się uobecnia i gdzie powinniśmy odnaleźć Jego ślady, jest zawsze rzeczywistość, w której się znajdujemy».

A Ojciec Święty Leon XIV kończy, wskazując mu drogę i sposoby, dzięki którym będzie mógł w pełni dzielić swoje życie z Bogiem.

«Wierzymy, że Duch Święty działa i działa po cichu we wszystkich sytuacjach życiowych i historycznych, nawet w tych, które wydają się najtrudniejsze. Musimy jednak pielęgnować ten niepokój i stwarzać mu przestrzeń; jak powiedziałem, “zaglądać do wnętrza”, starając się nie dać się przytłoczyć zewnętrznym rytmom i pokusom, pielęgnując przestrzenie ciszy, być może zatrzymując się na kilka minut dziennie, by przeczytać Ewangelię i porozmawiać z Bogiem, a także starając się odbywać tę wewnętrzną podróż razem z innymi, pozwalając, by towarzyszyli nam w kościelnych podróżach i angażując się w spotkania z kapłanami, zakonnikami i ludźmi, którzy tak jak my weszli na tę drogę.

Poruszająca miłość Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego w sercu tego nawróconego dosięgła go w chwili, gdy szukał Światła, które nadałoby sens jego życiu. Czy to możliwe, by to wołanie o Bożą Miłość mogło zostać stłumione przez sumienie spowite ciemnością?.

Leon XIV w obliczu bólu samobójstwa

Drugą osobą, która przedstawiła swoją sprawę Leonowi XIV, jest kobieta zmagająca się z ciężką depresją, która doprowadziła ją – jak sama to ujęła – do «ciemności, izolacji i niezmierzonego bólu. Czasami ten ból jest tak przytłaczający, że myśl o zniknięciu wydaje się jedynym wyjściem. Walczyłam z tą chorobą w milczeniu przez lata, aż w piątkowy wieczór przegrałam i próbowałam odebrać sobie życie. Jestem tutaj, ponieważ Bóg dał mi drugą szansę i będę za to wiecznie wdzięczna».

Gdy tylko kończy opisywać głęboką depresję, której doświadczyła, i dziękując Bogu za tę “drugą szansę”, pyta Papieża: «Pytam cię z całego serca: gdzie możemy zobaczyć Boga, kiedy ciemność jest absolutna i nie możemy już iść dalej? Jak możemy zaufać Bogu, kiedy wydaje się, że nic, nawet my sami, nie jest warte zachodu?»

Leon XIV otwiera swoje serce, być może pragnąc, aby ta kobieta otworzyła swoje i odkryła, że Chrystus cierpi razem z nią i zachęca ją do zmartwychwstania razem z Nim (teksty są słowami Papieża).

«W obliczu najtrudniejszych i najboleśniejszych sytuacji, gdy wydaje się, że Bóg jest nieobecny, musimy Mu ponownie powierzyć ciężary, które nosimy w naszych sercach, a nawet krzyczeć do Niego, a nawet protestować jak Hiob, pewni, że On w jakiś sposób staje się obecny i jest blisko, nawet gdy pozornie milczy».

A po przypomnieniu cierpienia i bólu, «godzin ciemności, udręki i bólu, których doświadczył Jezus, gdy zbliżyła się godzina Jego śmierci”.", kaczka:

«W takich chwilach możemy instynktownie myśleć, że Bóg również nas opuścił. Ale Krzyż Jezusa mówi nam, że Bóg nas nie opuszcza, że nadal jest za nas ukrzyżowany w chwilach bólu i zewnętrznej samotności, że zbiera nie tylko nasze łzy, ale także krzyk naszego cierpienia, którego inni nie słyszą, krzyk, który Jezus uczynił swoim na Krzyżu, mówiąc: “Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?”.

Pan w Getsemani i na Golgocie objawia nam nieskończoną miłość, jaką nas darzy, i uczy nas, że odkryjemy głębię Jego miłości tylko wtedy, gdy będziemy Mu towarzyszyć w cierpieniu. Jeśli kontemplując Go ukrzyżowanego, ofiarującego nam odkupienie od wszystkich naszych grzechów i pobudzającego nasze dusze do pokuty, ofiarujemy Mu nasze bóle i cierpienia, towarzysząc Mu w niesieniu Jego odkupieńczego Krzyża.

«Papież Leon XIV dodaje: »W chwilach bólu powinniśmy, przynajmniej na ile to możliwe, otworzyć się na kogoś, kto pomoże nam wyrazić prostą modlitwę, kto dyskretnie będzie nam towarzyszył, nie spiesząc się z wyjaśnianiem nam tego bólu, kto weźmie nas za rękę i wyprowadzi z tego płaczu”.

Tym kimś jest sam Chrystus. Papież Leon XIII zdaje się zachęcać tę kobietę do odkrycia cierpienia Pana na krzyżu i zjednoczenia się z Nim, przeżywania Jego cierpień w Chrystusie, przez Chrystusa, z Chrystusem, tak jak w pewnym sensie uczynił to dobry łotr:

«Dimas wpatruje się w Tego, który za chwilę wyda ostatnie tchnienie, i unosi ducha ku wyżynom Krzyża. Ku wyżynom Boga, odkrywając wspaniałość Zmartwychwstania. “Panie, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swojego Królestwa”. “Dziś będziesz ze mną w raju”».

"Nigdy dotąd na ziemi nie słyszano tak krótkiego dialogu, tak pełnego znaczenia i ogromu, między Miłością Boga a nędzą człowieka. Spotkanie na Krzyżu Syna Bożego, który stał się człowiekiem, z grzesznym człowiekiem, który woła o Jego miłosierdzie” (Z Chrystusem na Kalwarii, s. 72).

«Te doświadczenia niosą przesłanie również dla nas, wierzących. Dla całego Kościoła: nie wolno nam uduchowiać cierpienia, powierzchownie przypisując je “woli Bożej” czy jakiemuś Jego tajemniczemu planowi, ponieważ grozi to pomniejszeniem tego cierpienia, uciszeniem go i zranieniem ludzi. Bóg nie chce cierpienia; niesie je z nami i zachęca nas do wytrwałego pokładania w Nim ufności.

Czyż Bóg marzy o tym, co Leon XIV chciał zalecić tej kobiecie, która, ręka w rękę z Najświętszą Maryją Panną, jednoczy swoje boleści i cierpienia z boleściami Chrystusa i w ten sposób ma radość towarzyszenia Panu w Jego śmierci na Krzyżu, a już cieszy się radością Zmartwychwstania?.

Leonie XIV, śnij dalej o marzeniu Boga

Te słowa Leona XIV wypowiedziane w więzieniu w Barcelonie odbiły się echem na całym świecie. I będą nadal rozbrzmiewać. Zawarliśmy je w pierwszym z tych artykułów i powtarzamy je tutaj. Bóg, który marzy o ludzkości, który towarzyszy ludzkości w jej cierpieniach i radościach. I który nigdy nie przestaje kochać tego swojego stworzenia, którym jest każdy z nas, “stworzony na Jego obraz i podobieństwo”. Bóg, który objawił się światu w osobie Jezusa Chrystusa, prawdziwego Boga i prawdziwego człowieka. “Kto Mnie zobaczył, zobaczył także i Ojca” (J 14, 9), mówi Pan.

«Dobry wieczór, Ojcze Święty. Pochodzę z rodziny z bardzo skromnej dzielnicy Barcelony. Kiedy byłem mały, mój ojciec próbował zabić moją matkę, ale została uratowana, ponieważ pewien chłopiec interweniował i zmarł. Mój ojciec trafił do więzienia, a matka uzależniła się od narkotyków. Kiedy miałem dziesięć lat, opieka społeczna wzięła mnie pod swoją opiekę i umieściła w ośrodku dla nieletnich San José de la Montaña. Na początku było trudno, ponieważ zbudowałem wokół siebie mur, do którego nie wpuszczałem nikogo”.

Ale stopniowo po raz pierwszy doświadczyłem miłości rodzinnej i moje serce zaczęło się otwierać. Tam dowiedziałem się o Jezusie, zacząłem się modlić i zostałem ochrzczony. Ale jako nastolatek wielokrotnie buntowałem się przeciwko Bogu. Zostałem zaproszony na rekolekcje i tam po raz pierwszy doświadczyłem Bożej miłości. Minęło jednak kilka miesięcy, a ja wciąż trudno mi wybaczyć ojcu. I czasami wznoszę oczy ku niebu i pytam: »Gdzie byłeś, kiedy byłem dzieckiem?”. Ojcze Święty, jak mogę wybaczyć ojcu, który o mało nie zostawił mnie bez matki? Jak mogę prawdziwie pojednać się z Bogiem?.

Jezus na krzyżu nadaje sens cierpieniu

Cierpienie fizyczne i moralne jest obecne – i rzeczywiście je znajdujemy – w życiu każdego z nas. Z Krzyża Chrystus nadaje sens wszelkiemu cierpieniu, a przybity do Krzyża, pozostanie na zawsze, aż do końca czasów, abyśmy mogli cierpieć z Nim i zmartwychwstać razem z Nim.

Świadomy tego, że Chrystus nadał sens wszelkiemu ludzkiemu cierpieniu, Leon XIV za pomocą pytań stara się ukazać kobiecie autentyczną relację z Bogiem.

«To prawdziwy znak Bożej łaski, że pytanie to pojawia się w tak naznaczonej cierpieniem przeszłości i że pomimo bólu człowiek ma odwagę zapytać, jak można przebaczyć tym, którzy nas skrzywdzili. (...) Nie możemy przypisywać Bogu tego, co zostało nam powierzone; nie możemy sobie wyobrazić, że Bóg z góry automatycznie odpowie na nasze potrzeby lub w cudowny sposób zapobiegnie złu”.

»Obdarzył nas inteligencją i wolą, dał nam sumienie, przyodział nas w godność i wolność, a nade wszystko wyszedł nam naprzeciw, aby w swoim Synu Jezusie Chrystusie pokazać nam drogę, którą mamy podążać, aby nasze życie było w pełni ludzkie, a w naszym społeczeństwie panowały sprawiedliwość, pokój i braterstwo” – dodaje papież Leon.

Jezus Chrystus przyszedł na ziemię, aby odkupić nas od grzechu i obdarzyć nas łaską – żyjąc z nami – abyśmy mogli żyć prosząc o przebaczenie i przebaczając tym, których uraziliśmy lub którzy urazili nas.

«Wszystko to pomaga nam coraz głębiej wnikać w dynamikę przebaczenia i pojednać się z Bogiem i z innymi. Jesteśmy grzesznikami, którym przebaczono, jesteśmy w pokoju i jesteśmy zdolni do przebaczania. Jesteśmy zdolni do niesienia pokoju.

W swoich odpowiedziach skierowanych do tych trojga młodych ludzi, Ojciec Święty zaoferował bardzo osobisty wgląd w praktykę trzech cnót teologicznych, które w pewien sposób wyrażają relację ludzkości z Bogiem – Wiary, Nadziei i Miłości. Żyjąc nimi dzień po dniu, nawet gdy jest to trudne, pozwala nam odkryć Bożą miłość do nas. Miłość, którą On pragnie, abyśmy dzielili się ze wszystkimi naszymi bliźnimi.

Spis treści

Ernesto Juliá, (ernesto.julia@gmail.com) | Wcześniej opublikowane w Religia Poufna.

Ponowne odczytanie encykliki Magnifica humanitas

Ponieważ nadeszło lato, minęło już wystarczająco dużo czasu, aby spokojnie przeczytać pierwszą encyklikę Leona XIV: Wspaniała ludzkość (15 maja 2026 r.). Tekst, którego tematem nie jest sztuczna inteligencja, lecz, jak głosi podtytuł, “ochrona osoby ludzkiej w czasach sztucznej inteligencji”.

Jednocześnie wskazuje, w jaki sposób chrześcijanie powinni przyczyniać się do budowania miasta bardziej ludzkiego i braterskiego. Preludium i finał stanowią ramę symfonii. Warto zwrócić szczególną uwagę na początek i zakończenie encykliki, choć są one krótkie, aby dobrze uchwycić treść jej przesłania.

Preludium: Babel czy Jerozolima?

W czasach Leon XIII Nowością była rewolucja przemysłowa wraz z jej osiągnięciami i zagrożeniami. Dzisiaj, jak stwierdza Papież, musimy dokonać “wspólnego rozeznania”, które pomoże nam w tej “zmianie epoki” odpowiedzieć na kilka fundamentalnych pytań: “Dokąd zmierzamy? Ku jakiemu celowi pragniemy dążyć? Jaki kierunek wybrać jako wspólnota ludzka i jako narody?” (nr 6).

Aby w naszych czasach budować w sposób odpowiedzialny, Papież proponuje dwa biblijne “obrazy”: budowę wieży Babel (por. Rdz 11, 1-9) oraz odbudowę murów Jerozolimy (por. Ne 2, 6) po wygnaniu do Babilonu (por. nr 7-10).

“Pierwszy wybór nie polega na tym, czy powiedzieć ‘tak’ czy ‘nie’ technologii, lecz na tym, czy zbudować Babel, czy odbudować Jerozolimę: między władzą, która dąży do panowania nad niebem, a ludem, który w obecności Boga jednoczy się, by wspólnie podjąć pracę nad odbudową murów braterskiego współżycia” (nr 9).

León XIV stwierdza, że właśnie “to wspólne dzieło” jest wyrazem charakterystycznego dla chrześcijan sposobu budowania: “Kierowanie działania ku Bogu, aby w Jego świetle pluralizm nie rozproszył się w chaosie, lecz – w praktyce synodalności – stał się przestrzenią, w której ludzkość odzyska swoje solidne fundamenty i swój ostateczny cel” (nr 10).

W ten sposób wyłania się, można by rzec, chrześcijańska antropologia pracy, której zwieńczeniem jest dar ostatecznego Miasta Bożego: Niebo, pełne Królestwo Boże, Kościół, wspólnota świętych w świecie pojednanym i przemienionym. “Ta wizja łaski stanowi dla nas, chrześcijan, wezwanie do wspólnej pracy, pielęgnowania pokojowego, sprawiedliwego i godnego życia wspólnotowego w dzisiejszych ‘miastach’” (tamże).

5 wskazówek pozwalających zrozumieć „Magnifica Humanitas”

Z okazji 135. rocznicy proroczej Rerum novarum Papież Leon XIV, następca Leona XIII, opublikował swoją nową encyklikę, Magnifica Humanitas (15 maja 2026 r.). Dokument o głębokim znaczeniu teologicznym i społecznym, poruszający największe wyzwanie naszej epoki: ochronę osoby ludzkiej w dobie sztucznej inteligencji (AI) i niekontrolowanej cyfryzacji.

Zainspirowany biblijnym obrazem Boga, który stał się człowiekiem, aby oświetlić tajemnicę człowieka, Ojciec Święty proponuje lekturę res novae («nowych rzeczywistości») z perspektywy wiary, rozumu i współodpowiedzialności.

Paradygmat technokratyczny a prawdziwy humanizm chrześcijański León XIV ostrzega przed ryzykiem ulegania paradygmatowi technokratycznemu, który nadaje wydajności charakter absolutny, sprowadza człowieka do roli zwykłego zbioru danych lub promuje takie narracje, jak transhumanizm i posthumanizm.

W obliczu dążenia do osiągnięcia «ponadludzkiego» poprzez kontrolę techniczną i biologiczną, encyklika przeciwstawia temu wielkość łaski i wcielenia: prawdziwa transcendencja nie polega na pokonywaniu naszych biologicznych ograniczeń za pomocą siły technologii, lecz na uznaniu transcendentnej godności każdej osoby jako obrazu Boga Trójjedynego.

Sztuczna inteligencja jako narzędzie, a nie jako substytut świadomości i zarządzania Sztuczna inteligencja stanowi cenne narzędzie, które może generować ogromne postępy, ale jej wszechobecność wymaga rozważenia kwestii etycznych, przejrzystości i dobrego zarządzania. Papież ostrzegał przed bezprecedensową władzą, jaką dzierżą dziś duże, transnarodowe podmioty prywatne, często przekraczającą możliwości regulacyjne państw.

Papież podkreśla, że technologie powinny zawsze służyć dobru wspólnemu i podlegać ludzkiej odpowiedzialności moralnej. Kluczowych decyzji dotyczących życia, sprawiedliwości czy pokoju nie można ślepo powierzać algorytmom pozbawionym serca i sumienia.

Prawda, praca i wolność: trzy filary zagrożone W rozdziale czwartym encyklika szczegółowo opisuje, w jaki sposób transformacja cyfrowa wpływa na trzy strukturalne wymiary życia społecznego:

Prawda i komunikacja: W hiperpołączonym ekosystemie narażonym na manipulację i dezinformację, prawda musi być chroniona jako dobro wspólne, niezbędne dla zdrowia demokracji. Leon XIV wzywa do prawdziwej «ekologii komunikacji» i sojuszu edukacyjnego.

Godność pracy: W obliczu widma bezrobocia technologicznego i automatyzacji tekst potwierdza, że praca nie jest jedynie czynnikiem produkcji, ale niezbędną drogą do osobistego spełnienia i uczestnictwa w tworzeniu.

Wolność kontra kontrola: Encyklika potępia «nowe niewolnictwo cyfrowe», uzależnienie od ekranu oraz dynamikę komercjalizacji i kontroli społecznej, która dotyka młodych ludzi i rodziny.

Odbudowa Jerozolimy a pokusa Wieży Babel Aby zilustrować ten moment epokowej zmiany, Ojciec Święty posługuje się dwoma wymownymi obrazami biblijnymi:

Wieża Babel: Wieża Babel: Symbolizuje dążenie człowieka do samowystarczalności, poszukiwanie ideologicznej i technologicznej jednolitości oraz pychę polegającą na pragnieniu dotarcia do nieba bez Boga, co nieuchronnie prowadzi do braku porozumienia i upadku społecznego.

Odbudowa Jerozolimy (Nehemiasz): To wzór współodpowiedzialności, komunii w różnorodności, dialogu międzypokoleniowego i wspólnego wysiłku. Zamiast narzucać się z góry, chodzi o odbudowanie «więzi przed kamieniami», stawiając Boga i bliźniego w centrum.

Od «kultury władzy» do «cywilizacji miłości». Wreszcie papież Leon XIV zwraca się z pilnym apelem do globalnej geopolityki. W obliczu kultury władzy, która normalizuje wojnę, rozwija autonomiczne systemy uzbrojenia sterowane sztuczną inteligencją i osłabia multilateralizm dyplomatyczny, Kościół odpowiada pilną potrzebą budowania cywilizacji miłości.

Oznacza to «rozbrojenie słów», realistyczne uwzględnienie perspektywy i cierpienia ofiar konfliktów oraz promowanie kompleksowego rozbrojenia opartego na sprawiedliwości i pokojowym dialogu między narodami.

Firma de la encíclica Magnifica humanitas — Podpisanie encykliki Wspaniała ludzkość.

Pieśń nadziei

Magnifica Humanitas Kończy podnosząc wzrok w stronę Magnificat Maryi i kontemplacji Wcielonego Słowa. Leon XIV przypomina nam, że technologia ma służyć człowiekowi, a nie człowiek ma się jej podporządkowywać.

Wyzwaniem dla naszego pokolenia jest to, aby nie zatracić duszy w epoce algorytmów i aby wspólnie zbudować prawdziwie ludzkie i braterskie społeczeństwo.

Pan Ramiro Pellitero Iglesias, emerytowany profesor teologii pastoralnej na Wydziale Teologii Uniwersytetu w Navarze.

Opublikowano w Kościół i nowa ewangelizacja.

Spis treści

Jak przeżywać wiarę? Czym ona jest i jaki ma związek z rozumem?

Istnieją pytania, które od zawsze towarzyszą człowiekowi: czy Bóg istnieje?, dlaczego tu jesteśmy?, jaki jest sens naszego życia?, czy możemy poznać prawdę?, co dzieje się po śmierci?

Wiara chrześcijańska nie zachęca do zaprzestania zadawania sobie tych pytań. Wręcz przeciwnie, wiara dąży do zrozumienia a opiera się również na inteligencji, wolności i ludzkim doświadczeniu.

Dla chrześcijanina wiara nie oznacza zamykania oczu na rzeczywistość. Oznacza natomiast otwarcie ich na rzeczywistość o szerszym zasięgu: na możliwość, że Bóg istnieje, zna nas, kocha nas i pragnie nawiązać z nami relację.

Czym jest wiara?

Wiara to przede wszystkim, osobista odpowiedź człowieka skierowana do Boga. Katechizm Kościoła Katolickiego wyjaśnia, że Bóg objawia się człowiekowi i zaprasza go do wejścia w komunię z Nim. Odpowiedzią na to zaproszenie jest wiara: osobiste przywiązanie do Boga, a jednocześnie dobrowolna zgoda na prawdy, które On objawił.

Dlatego wiara nie polega jedynie na zaakceptowaniu faktu, że «Bóg istnieje». Wiara oznacza zaufanie Mu oraz kierowanie własnym życiem zgodnie z tym zaufaniem.

Dla chrześcijanina wiara w Boga jest ponadto nierozerwalnie związana z wiarą w Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, który stał się człowiekiem, oraz w Ducha Świętego. Wiara jest zatem, żywa relacja z Bogiem.

Nie chodzi tu wyłącznie o poznanie szeregu prawd religijnych, lecz o poznanie Osoby i pozwolenie, by to spotkanie przemieniło nasz sposób myślenia, podejmowania decyzji i życia.

Czy wiara jest darem od Boga?

Kościół naucza, że wiara jest darem od Boga, łaska, którą On ofiarowuje człowiekowi. Nie oznacza to jednak, że wierzymy automatycznie ani że tracimy naszą wolność.

Katechizm wyjaśnia, że aby wierzyć, potrzebujemy łaski Bożej i wewnętrznego działania Ducha Świętego, ale również, że wiara jest aktem prawdziwie ludzkim. Rozum i wola współpracują z łaską.

Można by powiedzieć, że Bóg czyni pierwszy krok, ale oczekuje naszej odpowiedzi. Dlatego wiary nie da się narzucić. Jest to dobrowolna odpowiedź na zaproszenie. Bóg wychodzi na spotkanie człowiekowi i przemawia do niego; człowiek może słuchać, szukać, pytać, przyjąć to wezwanie i na nie odpowiedzieć.

Wiara i rozum: czy są ze sobą zgodne?

Jedno z najczęściej zadawanych pytań brzmi właśnie tak: Czy można wierzyć w Boga i jednocześnie być osobą racjonalną?

Odpowiedź Kościoła brzmi: tak. Wiara i rozum nie są sobie wrogie. Zajmują się one różnymi wymiarami rzeczywistości, ale obie współdziałają w poszukiwaniu prawdy.

Wiara nie wymaga akceptacji czegoś jako prawdy tylko dlatego, że nie jesteśmy w stanie tego pojąć. Nie oznacza to również rezygnacji z rozumu. Katechizm stwierdza, że zgoda wiary nie jest ślepym aktem oraz że istnieją podstawy wiarygodności, które pomagają wykazać, iż wiara nie jest irracjonalna.

Rozum może skłonić nas do rozważania kwestii istnienia Boga oraz do odkrycia, że rzeczywistość nie ogranicza się do tego, co możemy bezpośrednio zmierzyć lub doświadczyć. Wiara natomiast pozwala nam przyjąć prawdę, którą objawia sam Bóg i która wykracza poza to, do czego ludzki rozum mógłby dotrzeć własnymi siłami.

Dlatego właśnie, wiara i rozum wzajemnie się uzupełniają i wzbogacają. Badania naukowe, o ile są prowadzone w sposób właściwy, również nie muszą stać w sprzeczności z wiarą. Nauka bada rzeczywistość przyrodniczą za pomocą własnych metod; wiara natomiast otwiera umysł na pytania dotyczące jej ostatecznego sensu oraz tajemnicy Boga.

Wiara nie oznacza wierzenia w byle co

Czasami używamy słowa «wiara», aby po prostu odnieść się do zaufania do czegoś lub kogoś. Jednak wiara chrześcijańska ma konkretną treść. Nie to samo jest powiedzieć «wierzę, że wszystko się dobrze ułoży», co stwierdzić «wierzę w Boga».

W pierwszym przypadku wyrażamy osobistą nadzieję lub zaufanie. W drugim przypadku mówimy o przywiązaniu do Boga i do Objawienia, które On nam przekazał.

Ostatecznym uzasadnieniem wiary chrześcijańskiej nie jest to, że wszystkie objawione prawdy można udowodnić za pomocą naszego rozumu naturalnego, lecz zaufanie do Bóg, który objawia się i który nie może się oszukać ani nas oszukać.

Jak wiara przejawia się w życiu człowieka?

Wiara zaczyna się jako odpowiedź, ale potem staje się drogą. Wiara stopniowo zmienia sposób postrzegania rzeczywistości.

Osoba żyjąca w wierze może nadal borykać się z problemami, wątpliwościami, cierpieniami i chwilami ciemności. Różnica polega na tym, że stara się przeżywać je w duchu nowej ufności: nie jest sama, a jej życie ma sens wykraczający poza bieżące okoliczności.

Wiara pomaga spojrzeć z innej perspektywy na pracę, rodzinę, relacje międzyludzkie, cierpienie, decyzje, a także na chwile radości. Nie eliminuje ona trudności, ale może zmienić sposób, w jaki się z nimi zmagamy. Dlatego wiara chrześcijańska to nie tylko kwestia myślenia. To coś, czego się doświadcza.

W jaki sposób można umocnić wiarę?

Wiara jest darem, ale należy ją również przyjąć, pielęgnować i wzmacniać. Podobnie jak w przypadku każdej relacji międzyludzkiej, przyjaźń z Bogiem rozwija się, gdy poświęca się jej czas.

1. Poprzez modlitwę

Modlitwa to dialog z Bogiem. Nie trzeba zaczynać od wielkich przemówień. Czasami wystarczy po prostu porozmawiać z Nim w prosty sposób: podziękować Mu, poprosić o pomoc, zwierzyć się Mu z naszych trosk lub spędzić kilka minut w ciszy w Jego obecności.

2. Z Pismem Świętym

Biblia zajmuje zasadnicze miejsce w życiu wierzącego, ponieważ pozwala poznać historię zbawienia, a przede wszystkim Jezusa Chrystusa.

W lutym 2026 roku Leon XIV poświęcił jedną ze swoich katechez Konstytucji Dei Verbum i przypomniał o głębokim związku między Słowem Bożym, Kościołem i wiarą. Zwrócił uwagę, że Pismo Święte ma swoje właściwe miejsce we wspólnocie chrześcijańskiej oraz że jego czytanie prowadzi do spotkania z Chrystusem i dialogu z Bogiem.

Czytanie Ewangelii, rozważanie jej treści oraz zastanawianie się nad tym, co ma nam ona do przekazania dzisiaj, może w ten sposób stać się prawdziwą szkołą wiary.

3. Poprzez sakramenty

Wiara nie ogranicza się wyłącznie do wnętrza każdego człowieka. Sakramenty pomagają nam spotkać się z Chrystusem i pogłębiać naszą relację z Nim.

W nich Bóg towarzyszy nam na różnych etapach naszego życia chrześcijańskiego. Chrzest włącza nas do Kościoła, a w Eucharystii przyjmujemy Chrystusa i w szczególny sposób jednoczymy się z Nim. Dlatego też, Uczestnictwo w sakramentach jest również sposobem na pielęgnowanie i umacnianie naszej wiary.

4. Wraz ze wspólnotą chrześcijańską

Wiara nie jest również przeznaczona do przeżywania w samotności. Kościół jest wspólnotą wierzących, którzy podążają razem, pomagają sobie nawzajem, modlą się za siebie i dzielą misję głoszenia Ewangelii.

Wspólnota chrześcijańska służy nam również pomocą, gdy nasza własna wiara słabnie. Są chwile, w których potrzebujemy oparcia w wierze innych osób.

5. Z miłością

Wiara w Boga oznacza również naukę postrzegania bliźniego w inny sposób, zwłaszcza tego, kto cierpi lub potrzebuje pomocy.

Wiara i miłość bliźniego nie są dwiema odrębnymi drogami. Spotkanie z Bogiem przemienia nasze relacje z innymi i skłania nas do służby.

Wiara w zmieniającym się świecie

W 2026 roku żyjemy w otoczeniu osiągnięć naukowych i technologicznych, które zmieniają sposób, w jaki pracujemy, komunikujemy się, a nawet postrzegamy samych siebie.

W swojej encyklice Magnifica Humanitas, opublikowanej 15 maja 2026 r., Leon XIV rozważa właśnie kwestię osoby ludzkiej w erze sztucznej inteligencji i przypomina, że prawdziwa pełnia istnienia człowieka nie polega na przekraczaniu własnych ograniczeń za pomocą technologii, lecz na otwarciu się na łaskę Bożą i wzrastaniu w miłości.

Podejście to wiąże się z istotną kwestią wiary: Co naprawdę sprawia, że człowiek jest szczęśliwy?

Możemy dysponować większą ilością informacji, zaawansowaną technologią i szerszymi możliwościami niż kiedykolwiek wcześniej, a mimo to wciąż zadajemy sobie te same fundamentalne pytania. Kim jestem? Po co żyję? Komu mogę powierzyć swoje życie? Gdzie leży prawdziwe szczęście?

Wiara staje się sposobem na życie

Leon XIV przypomniał w swoim liście apostolskim W jedności wiary, opublikowana z okazji 1700. rocznicy Soboru Nicejskiego, że wyznanie wiary nie może ograniczać się wyłącznie do słów. Jak podkreśla Papież, «To, co wypowiadamy ustami, powinno płynąć z serca, tak aby znalazło odzwierciedlenie w naszym życiu». Dlatego zachęca nas do zastanowienia się, czy rzeczywiście rozumiemy i żyjemy zgodnie z tym, co wyznajemy w każdą niedzielę w Credo.

Jest to być może jeden z najlepszych sposobów na zrozumienie, na czym polega wiara: Wiara nie ogranicza się do tego, w co wierzymy: zmienia ona nasz sposób życia.

Wiara: odpowiedź na Boże wezwanie

Bóg wychodzi nam na spotkanie, objawia się i zaprasza nas do nawiązania relacji z Nim. Oczekuje jednak na dobrowolną odpowiedź. Dlatego pytanie «jak działa wiara?» może ostatecznie doprowadzić nas do znacznie bardziej osobistego pytania: Co mam zrobić z zaproszeniem, które kieruje do mnie Bóg?

Odpowiedź każdej osoby jest wyjątkowa. Dla niektórych wszystko zaczyna się od pytania. Dla innych – od trudności. Dla jeszcze innych – od czyjegoś świadectwa, lektury, rozmowy lub chwili modlitwy.

Droga zawsze może się rozpocząć. Wiara nie polega bowiem na tym, by znać wszystkie odpowiedzi przed podjęciem pierwszego kroku. Polega ona na odważyć się szukać Boga, zaufać Mu i pozwolić, by to zaufanie przemieniło nasze życie.

Oryginalny artykuł z Francisco Varo Pineda, Uniwersytet w Navarze, Wydział Teologii.

Spis treści

Czym jest namaszczenie chorych?: kiedy ma miejsce, kto może je otrzymać i jakie są jego skutki

«Uzdrawiajcie chorych!» (Mt 10,8). Kościół otrzymał to zadanie od Pana i stara się je realizować poprzez opiekę medyczną i pomocową, jaką zapewnia chorym. Również poprzez modlitwę wstawienniczą, którą im towarzyszy w chwili potrzeby.

Kiedy ktoś poważnie zachoruje lub osiąga podeszły wiek, wiele rodzin zastanawia się, czy nadszedł czas, aby poprosić o sakrament namaszczenia chorych. Nadal jednak panuje przekonanie, że sakrament ten udziela się wyłącznie osobom znajdującym się u progu śmierci. Rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej: Namaszczenie Chorych jest sakramentem pocieszenia, siły i nadziei, który Kościół oferuje osobom zmagającym się z poważną chorobą lub słabością związaną z podeszłym wiekiem.

Czym jest namaszczenie chorych?

Miłosierdzie Jezusa Chrystusa wobec chorych oraz liczne uzdrowienia osób cierpiących wszelkiego rodzaju są cudownym znakiem Jego współczucie wobec wszystkich, którzy cierpią zarówno fizycznie, jak i duchowo.

Poprzez swoją Mękę i śmierć na krzyżu Jezus nadał cierpieniu nowe znaczenie. Od tego czasu ta rzeczywistość ukształtowuje nas na Jego podobieństwo i jednoczy z Jego misją odkupieńczą. Dla chrześcijan choroba i śmierć mogą i powinny być środkami do uświęcenia się i odkupienia wraz z Chrystusem. Aby pomóc nam w tej misji, istnieje sakrament namaszczenia chorych.

Obecność Chrystusa w czasie choroby stanowi ogromne pocieszenie. Biorąc nas za rękę, przypomina nam, że należymy do Niego i że nic nie może nas od Niego oddzielić.

Unción de los enfermos sacramento Acompañamiento a personas ancianas

Namaszczenie chorych, sakrament zbawienia i uzdrowienia

Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie wyraża tajemnicę, którą celebruje się w tym sakramencie: Jezus Chrystus zbliża się do cierpiącego i pociesza go olejkiem pocieszenia oraz winem nadziei. Następnie zabiera go do gospody, która symbolizuje Kościół, któremu Chrystus powierza tego człowieka. Chrystus nauczył swoich uczniów, by podzielali Jego szczególną troskę o chorych i potrzebujących, i powierzył im zadanie opieki nad nimi w Jego imieniu poprzez sakrament namaszczenia chorych.

Namaszczenie chorych jest sakramentem ustanowionym przez Jezusa Chrystusa, o czym wspomina Ewangelia św. Marka. Został on zalecony wiernym i ogłoszony przez apostoła Jakuba: «Czy któryś z Państwa jest chory? Proszę wezwać kapłanów Kościoła, niech się za niego modlą i namaścią go olejem w imię Pana. A modlitwa pełna wiary uzdrowi chorego, a Pan go podniesie; a jeśli popełnił grzechy, zostaną mu one odpuszczone» (Jk 5,14-15).

Kościół wierzy i wyznaje, że wśród siedmiu sakramentów istnieje sakrament przeznaczony w szczególności do pocieszania osób dotkniętych chorobą – Namaszczenie chorych. Sakrament ten pomaga przeżywać te bolesne realia ludzkiego życia w duchu chrześcijańskim: «W sakramencie namaszczenia chorych, jak obecnie nazywa się ostatnie namaszczenie, jesteśmy świadkami pełnego miłości przygotowania do podróży, która zakończy się w domu Ojca», (Święty Josemaría Escrivá, To Chrystus przechodzi obok, 80).

Specjalny sakrament dla chorych

Na przestrzeni wieków sakrament namaszczenia chorych udzielano osobom znajdującym się u progu śmierci, stąd też nazywano go namaszczeniem ostatnim. Również w liturgii nigdy nie zaprzestano modlitwy za chorych.

Dzisiaj wiemy, że sakrament ten jest sakramentem uzdrowienia. Jest to dar Boży, który pomaga uzdrowić ciało i ducha osoby, która go przyjmuje. Poprzez ten sakrament prosimy Pana o zdrowie ciała, duszy i ducha chrześcijanina, który zmaga się z poważną chorobą lub jest w podeszłym wieku.

«Pierwszą łaską tego sakramentu jest łaska pocieszenia, pokoju i otuchy, pozwalająca pokonać trudności związane z ciężką chorobą lub słabością wynikającą z podeszłego wieku. Łaska ta jest darem Ducha Świętego, który odnawia zaufanie i wiarę w Boga oraz umacnia przed pokusami złego, zwłaszcza przed pokusą zniechęcenia i niepokoju w obliczu śmierci […] Ta pomoc Pana, udzielana dzięki mocy Jego Ducha, ma na celu doprowadzenie chorego do uzdrowienia duszy, ale także ciała, jeśli taka jest wola Boża. Ponadto: "jeśli popełnił grzechy, zostaną mu one odpuszczone"» (KKK, 1520).

Nie należy sądzić, że sakrament ten jest przeznaczony wyłącznie dla osób znajdujących się w niebezpieczeństwie śmierci, lecz mogą go również przyjąć osoby przytomne, które uznają to za konieczne.

Dlatego każdy chrześcijanin, który cierpi na poważną chorobę, będzie poddany delikatnej operacji lub jest w podeszłym wieku, może poprosić o udzielenie mu sakramentu namaszczenia chorych. W trakcie tej samej choroby, w przypadku pogorszenia się choroby, sakrament może być powtórzony.

Nie ma ograniczeń co do liczby przypadków, w których można z niego skorzystać i nie należy czekać do ostatniej chwili.

Kościół ustanawia, że jeśli chory jest nieprzytomny, można udzielić sakramentu spowiedzi. Następnie należy udzielić sakramentu namaszczenia chorych. Jeśli ciężko chory umiera bez przyjęcia tego sakramentu, Kościół zaleca udzielenie go w pierwszych godzinach po śmierci.

Szafarz namaszczenia chorych

«Tylko ci, którzy kapłani (biskupi i księża) są sługami Namaszczenia chorych. Obowiązkiem duszpasterzy jest pouczanie wiernych o dobrodziejstwach tego sakramentu. Wierni powinni zachęcać chorych do wezwania kapłana w celu przyjęcia tego sakramentu. A chorzy niech przygotowują się do jego przyjęcia w odpowiednim nastawieniu, z pomocą swojego duszpasterza oraz całej wspólnoty kościelnej, którą zachęca się do szczególnego towarzyszenia chorym poprzez modlitwę i braterską troskę» (Katechizm, 1516).

Wszyscy musimy mieć świadomość, że dzisiaj ciężko chorzy ludzie umierają w samotności, mimo że przebywają w nowoczesnych szpitalach. Dlatego tak ważna jest chrześcijańska praca tych, którzy mają dostęp do tej rzeczywistości. Aby chorym w szpitalach nie brakowało środków do pocieszenia i ukojenia cierpiącego ciała i duszy, a wśród tych środków, oprócz sakramentu pojednania i Viaticum, jest sakrament namaszczenia chorych.

Tak więc, podobnie jak sakramenty chrztu, bierzmowania i Eucharystii stanowią całość zwaną «sakramentami wtajemniczenia chrześcijańskiego», można powiedzieć, że spowiedź, namaszczenie chorych oraz Eucharystia jako wiatyk stanowią, gdy życie chrześcijańskie dobiega końca, sakramenty, które zamykają ziemską pielgrzymkę.

"Pomaga nam to poszerzyć nasze spojrzenie na chorobę i wiedzieć, że nie jesteśmy sami, że ksiądz i wspólnota chrześcijańska wspierają chorych i cierpiących", Papież Franciszek.

Temat namaszczenia chorych

Tematem „Namaszczenia chorych” jest każda osoba ochrzczona, który osiągnął wiek rozumu i znajduje się w stanie zagrożenia życia z powodu poważnej choroby lub starości, której towarzyszy zaawansowana słabość senilna. Zmarłym nie można udzielać namaszczenia chorych.

Aby czerpać owoce tego sakramentu, wymagane jest, aby osoba ta uprzednio pojednała się z Bogiem i Kościołem, przynajmniej poprzez pragnienie, nierozerwalnie związane ze skruchą za własne grzechy oraz zamiarem wyznania ich, o ile to możliwe, w sakramencie pokuty. Dlatego Kościół przewiduje, aby przed namaszczeniem udzielono choremu sakramentu pokuty i pojednania.

Osoba ta musi mieć zamiar, przynajmniej zwyczajowy i dorozumiany, przyjęcia tego sakramentu. Innymi słowy: chory musi wykazywać niezmienną wolę, by umrzeć tak, jak umierają chrześcijanie, oraz dzięki nadprzyrodzonej pomocy, która jest im przeznaczona.

Chociaż sakrament namaszczenia chorych można udzielić osobie, która utraciła już przytomność, należy zadbać o to, by otrzymała go przy pełnej świadomości, tak aby chory mógł lepiej przygotować się do przyjęcia łaski tego sakramentu. Nie należy jej udzielać osobom, które uparcie trwają w jawnym grzechu śmiertelnym bez skruchy (por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1007).

Jeżeli chory, który otrzymał namaszczenie chorych, powróci do zdrowia, może – w przypadku ponownego wystąpienia poważnej choroby – ponownie przyjąć ten sakrament; ponadto w trakcie trwania tej samej choroby sakrament ten można powtórzyć, jeśli stan zdrowia ulegnie pogorszeniu (por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1004 § 2).

Na koniec należy pamiętać o następującym zaleceniu Kościoła: «W razie wątpliwości, czy chory odzyskał zdolność rozumowania, cierpi na poważną chorobę, czy też już zmarł, należy udzielić mu tego sakramentu» (KKK, kan. 1005).

Jak wygląda obrzęd sakramentu?

Jak wszystkie sakramenty, namaszczenie chorych jest celebrowane liturgicznie i wspólnotowo i odbywa się w rodzinie, w szpitalu lub w kościele, dla pojedynczego chorego lub dla grupy chorych.

Najwłaściwsze jest to, że jest ona odprawiana w ramach Eucharystii, pamiątki Paschy Pana. Jeśli pozwalają na to okoliczności, udzielenie sakramentu święceń może być poprzedzone sakramentem pojednania, a następnie sakramentem komunii.

Jeśli chodzi o sakrament Eucharystii, powinien on zawsze stanowić ostatni sakrament ziemskiej pielgrzymki, «wiatyki» na «przejście» do życia wiecznego. Jest on ziarnem życia wiecznego i mocą zmartwychwstania, zgodnie ze słowami Pana. «Kto spożywa moje Ciało i pije moją Krew, ma życie wieczne, a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym» (J 6,54). Eucharystia jest tutaj sakramentem przejścia ze śmierci do życia, z tego świata do Ojca.

Liturgia Słowa, poprzedzona aktem pokuty, otwiera uroczystość. Słowa Chrystusa i świadectwo Apostołów wzbudzają wiarę chorego i wspólnoty, aby prosić Pana o moc Ducha Świętego.

The ksiądz To właśnie on namaści chorego olejem poświęconym przez biskupa w Wielki Czwartek. Namaści czoło i dłonie chorego, wypowiadając przy tym odpowiednie słowa. «Przez to Święte Namaszczenie i dzięki Swojemu łaskawemu miłosierdziu niech Pan pomoże Panu łaską Ducha Świętego, aby, uwolniwszy Pana od grzechów, obdarzył Pana zbawieniem i pocieszył Pana w chorobie» (Sacram Unctionem Infirmorum).

Skutki łaski sakramentu

Główną łaską tego sakramentu jest łaska pocieszenia, pokoju i otuchy, pozwalająca pokonać trudności związane z ciężką chorobą lub słabością wynikającą z podeszłego wieku. Łaska ta jest darem Ducha Świętego, który odnawia zaufanie i wiarę w Boga oraz umacnia przed pokusami złego, a zwłaszcza przed pokusą zniechęcenia i niepokoju w obliczu śmierci.

Ta pomoc Pana, udzielana dzięki mocy Jego Ducha, ma na celu doprowadzenie chorego do uzdrowienia duszy, ale także ciała, jeśli taka jest wola Boża. Ponadto: «jeśli popełnił grzechy, zostaną mu one przebaczone» (Jk 5,15).

Dzięki łasce tego sakramentu, chory otrzymuje siłę i dar głębszego zjednoczenia się z Męką Chrystusa. Cierpienie, będące następstwem grzechu pierworodnego, nabiera nowego sensu i staje się udziałem w dziele Jezusa.

Podsumowując: zjednoczenie chorego z Męką Chrystusa, dla jego dobra oraz dobra całego Kościoła. Pocieszenie, pokój i otuchę, aby z chrześcijańską godnością znosić cierpienia związane z chorobą lub starością. Odpuszczenie grzechów, jeśli chory nie miał możliwości uzyskać go poprzez sakrament pokuty. Przywrócenie zdrowia fizycznego, o ile służy to zdrowiu duchowemu. Oraz przygotowanie do przejścia do życia wiecznego.

Bibliografia

Katechizm Kościoła Katolickiego.
F.M. Arocena, Namaszczenie chorych, w: C. Izquierdo (red.), Słownik teologiczny, Eunsa, Pampeluna 2006, str. 983–989.
Rytuał namaszczenia chorych, Praenotanda, 1-2.
Sobór Watykański II, Konstytucja. Sacrosanctum Concilium.
Opusdei.org.
Vaticannews.va. Tekst audiencji papieża Franciszka.

Spis treści

Postawy Jezusa wobec ludzkiego cierpienia

Na płaszczyźnie społecznej możemy wiele zdziałać w tej dziedzinie, walcząc z "kulturą odrzucenia", której ofiarami padają tak liczne grono dzieci i młodzieży, osób chorych, niepełnosprawnych, starszych oraz wykluczonych ze społeczeństwa. W ten sposób możemy przyczyniać się, w codziennym życiu i w konkretnych okolicznościach każdego z nas, do ukazywania i obrony "nieskończonej godności" każdej istoty ludzkiej.

Kto patrzy na Chrystusa i żyje z Nim, ten kroczy wraz z Nim i naśladuje Jego postawę. W jednym Przemówienie wygłoszone podczas posiedzenia plenarnego Papieskiej Komisji Biblijnej (11 kwietnia 2024 r.) następca Piotra, papież Franciszek, wezwał nas do naśladowania postaw Jezusa, a konkretnie w obliczu choroby i ludzkiego cierpienia.

«Wszyscy chwiejemy się pod ciężarem tych doświadczeń i powinniśmy pomagać sobie nawzajem w ich przezwyciężaniu, przeżywając je ‘w relacji’, nie zamykając się w sobie i tak, by uzasadniony bunt nie przerodził się w izolacja, porzucenie lub rozpacz".

Z doświadczeń mędrców i różnych kultur wiemy, że ból i choroba, zwłaszcza jeśli spojrzymy na nie w świetle wiary, mogą stać się decydującymi czynnikami w droga dojrzewania; ponieważ cierpienie, między innymi, pozwala odróżnić to, co istotne, od tego, co nieistotne.

Papież Franciszek stwierdził, że chodzi przede wszystkim o przykład Jezusa Ten, który wskazuje drogę, postawy, jakie powinniśmy przyjąć wobec choroby oraz własnego i cudzego cierpienia, oraz przekształcić je w konstruktywne działania: «Zachęca nas On do troski o tych, którzy zmagają się z chorobą, z determinacją, by pokonać tę chorobę; jednocześnie delikatnie zachęca nas do zjednoczenia naszych cierpień z Jego zbawczą ofiarą, niczym ziarno, które wydaje owoc». Dbać o to i starać się to przezwyciężyć, jednoczyć i przyjmować na siebie.

Rzeczywiście, od początku swojego pontyfikatu, 19 marca 2013 r., nauczając – również przywołując przykład św. Józefa – o chrześcijańskim i ludzkim obowiązku opieki i służby, o bliskości i trosce o innych, zwłaszcza tych, którzy wychodzą nam na spotkanie lub do których możemy dotrzeć, aby przynieść im ulgę w ich potrzebach (por. również orędzie na Światowy Dzień Pokoju z 1 stycznia 2021 r. pt. «Kultura troski jako droga do pokoju»).

Papież Franciszek zaznaczył, że wizja oparta na wierze może skłonić nas do stawiania czoła cierpieniu poprzez dwie kluczowe postawy: współczucie i otwartość.

Współczucie poparte czynami

Współczucie nie jest to uczucie powierzchowne i ulotne, bez żadnych zobowiązań ani konsekwencji, albo tylko słowami.

Już Benedykt XVI zauważył, że «wielkość ludzkości zależy zasadniczo od jej stosunku do cierpienia i do cierpiących. Dotyczy to zarówno jednostki, jak i społeczeństwa. Społeczeństwo, które nie potrafi zaakceptować cierpiących i nie jest w stanie poprzez współczucie przyczynić się do tego, by cierpienie było dzielone i znoszone również w głębi serca, jest społeczeństwem okrutnym i nieludzkim» (enc. Spe salvi, 38).

W podobnym duchu wypowiada się Franciszek w tym samym przemówieniu skierowanym do Papieskiej Komisji Biblijnej, podkreślając właśnie współczucie Jezusa:

«Współczucie wskazuje na powtarzające się i charakterystyczne podejście Pana wobec osób słabych i potrzebujących których spotyka. Widząc twarze tak wielu ludzi – owiec bez pasterza, które z trudem poszukują swojej drogi w życiu (por. Mk 6, 34) – Jezus wzrusza się. Współczuje głodnemu i wyczerpanemu tłumowi (por. Mk 8, 2) i nieustannie przyjmuje chorych (por. Mk 1, 32), których prośby wysłuchuje: pomyślmy o niewidomych, którzy Go błagają (por. Mt 20, 34), oraz o licznych chorych, którzy proszą o uzdrowienie (por. Łk 17, 11-19); odczuwa ‘wielkie współczucie’ – jak mówi Ewangelia – wobec wdowy, która odprowadza swojego jedynego syna do grobu (por. Łk 7,13).

Ogromne współczucie. To współczucie przejawia się w postaci bliskości i sprawia, że Jezus utożsamia się z cierpiącym: ‘Byłem chory, a wy przyszliście mnie odwiedzić’ (Mt 25,36)».

Przyjrzyjmy się temu uważnie: Jezus jest poruszony, współczuje, zbliża się do cierpiącego, aż w końcu utożsamia się z nim. Co ujawnia nam ta postawa Jezusa? On tryb zbliżyć się Jezus w obliczu bólu: nie przede wszystkim poprzez «wyjaśnienia» – do których zazwyczaj mamy skłonność – ani poprzez bezowocne słowa otuchy i pocieszenia, ani poprzez miłe słowa czy zbiór gotowych wzorców uczuć, jak to czasami widać w opowieściach Pisma Świętego, na przykład w przypadku przyjaciół Hioba, którzy próbują teoretycznie wyjaśnić cierpienie, wiążąc je z boską karą.

«Odpowiedź Jezusa ma zasadnicze znaczenie; składa się z ‘współczucia, które przyjmuje na siebie’ i które – przyjmując na siebie – zbawia człowieka i przemienia jego ból. Chrystus przemienił nasz ból, przyjmując go na siebie aż do końca: przeżywając go, cierpiąc go i ofiarowując jako dar miłości. Nie udzielił łatwych odpowiedzi na nasze ‘dlaczego’, lecz na krzyżu uczynił swoim nasze wielkie ‘dlaczego’ (por. Mk 15, 34)».

Franciszek wskazuje zatem, że dzięki zgłębianiu Pisma Świętego możemy oczyścić się z pewnych błędnych postaw i nauczyć się podążać drogą wytyczoną przez Jezusa: «Poruszyć temat ludzkiego cierpienia własnymi rękami, z pokorą, łagodnością i spokojem, aby w imieniu Boga Wcielonego nieść bliskość zbawczego i konkretnego wsparcia. Dotknąć ręką, a nie tylko teoretycznie». Papież wyraża się jasno i bezpośrednio.

Jesús curando a un ciego. Fuente: Wikipedia

Integracja oparta na solidarności

Chociaż nie jest to słowo biblijne, termin ten włączenie, jak podkreśla Franciszek, dobrze oddaje to jedną z najwybitniejszych cech stylu Jezusa: wychodzenie naprzeciw grzesznikowi, zagubionemu, wykluczonemu, piętnowanemu, aby stał się przyjęty w domu Ojca oraz utwardzony całkowicie – ciałem, duszą i duchem (na przykład syn marnotrawny lub trędowaci). Ponadto Jezus pragnie udostępnić przekazuje uczniom tę misję i postawę pocieszenia: nakazuje im opiekować się chorymi i błogosławić ich w Jego imieniu (por. Mt 10,8; Łk 10,9; Łk 4,18-19).

«Dlatego właśnie poprzez doświadczenie cierpienia i choroby, my, jako Kościół, jesteśmy powołani do podążania ramię w ramię ze wszystkimi, w duchu chrześcijańskiej i ludzkiej solidarności, stwarzając – w imię naszej wspólnej kruchości – okazje do dialogu i nadziei». Wyraźnym przykładem jest przypowieść o dobrym Samarytaninie, która pokazuje, «jakimi działaniami można odbudować wspólnotę w oparciu o mężczyzn i kobiety, którzy przyjmują na siebie kruchość innych, nie pozwalają na powstanie społeczeństwa opartego na wykluczeniu, lecz stają się bliźnimi i podnoszą oraz rehabilitują upadłego, aby dobro stało się wspólnym dobrem» (enc. Fratelli tutti, nr 67).

Papież wskazuje – właśnie przed specjalistami w dziedzinie Biblii – na kluczową zasadę: «Słowo Boże jest potężne antidotum na wszelką zamkniętość, abstrakcyjność i ideologizację wiary: odczytana w duchu, w jakim została napisana, podsyca namiętność w imię Boga i człowieka, pobudza miłość bliźniego i ożywia gorliwość apostolską». I właśnie dlatego Kościół nieustannie potrzebuje czerpać – i dawać pić – ze źródeł Słowa.

Wobec osób niepełnosprawnych

Te same postawy Jezusa – współczucie, troska i otwartość – które powinniśmy uczynić naszymi, możemy dostrzec w Jego spotkaniach z osobami niepełnosprawnymi, jak nauczał Papież tego samego dnia w przemówieniu wygłoszonym przed Akademią Nauk Społecznych (11 kwietnia 2024 r.).

Jezus proszę się z nimi skontaktować (nie ignoruje ich ani nie zaprzecza ich istnieniu, nie marginalizuje ich ani nie odrzuca); ponadto zmienia sens Państwa doświadczeń życiowych, wraz z «zaproszeniem do tkania” wyjątkowa relacja z Bogiem aby to zrobić ponownie rozkwitnąć »ludziom”, jak widać na przykładzie ślepego Bartymeusza (por. Mk 10,46-52).

Obecna kultura odrzucania i marnotrawstwa – ubolewa papież Bergoglio – łatwo prowadzi te osoby do postrzegania własnego istnienia jako ciężaru dla nich samych i dla ich bliskich. W ten sposób taka mentalność otwiera drogę do kultury śmierci, aborcji i eutanazji.

Dlatego następca Piotra proponuje, aby «walka z kulturą odrzucania oznaczała promowanie kultury integracji –muszą być zjednoczeni–, tworzyć i wzmacniać więzi przynależności »na rzecz społeczeństwa«, działać – zwłaszcza w najbiedniejszych krajach – „na rzecz większej sprawiedliwość społeczna oraz za zniesienie różnego rodzaju barier, które uniemożliwiają tak wielu osobom korzystanie z podstawowych praw i wolności». Wyniki tych działań są bardziej widoczne w krajach o wyższym poziomie rozwoju gospodarczego.

Należy zrozumieć, że ta kultura pełnej integracji jest promowana w pełniejszym stopniu «gdy osoby niepełnosprawne nie są biernymi odbiorcami, lecz uczestniczą w życiu społecznym jako główni motorzy zmian». Dlatego twierdzi, że «subsydiarność i uczestnictwo są to dwa filary skutecznej integracji. W tym kontekście można w pełni zrozumieć znaczenie stowarzyszenia i ruchy osób niepełnosprawnych, które wspierają ich uczestnictwo w życiu społecznym».

Trzy wypowiedzi papieża Leona XIV podczas jego wizyty na Gran Canarii

Podczas spotkania poświęconego kwestiom przyjmowania migrantów, które odbyło się w porcie Arguineguín (Gran Canaria), Papież Leon XIV podzielił się refleksjami na temat cierpienia osób zmuszonych do opuszczenia swoich domów z powodu ubóstwa, przemocy, wojny lub wyzysku. Słowa te odzwierciedlają wezwanie do uznania godności każdej osoby oraz do niepozostawania obojętnym wobec ludzkiego cierpienia.

1. «Jak Państwo widzą, trzymam w dłoni pierścień zwany «pierścieniem Rybaka». Już sama jego nazwa przenosi nas nad Jezioro Galilejskie, gdzie Chrystus powołał Piotra i rzekł do niego: «Odtąd będziesz łowcą ludzi» (Łk 5, 10). Kościół odczytuje ten werset jako obraz swojej misji. Jednak tutaj oraz w miejscach takich jak El Hierro to wezwanie nabiera dosłownego i bolesnego znaczenia. Ta wyspa, niewielka pod względem powierzchni, ale wielka pod względem ludzkiej dobroci, przyjęła tysiące osób wyrwanych ze swojej ojczyzny i pozostawionych na łasce kruchej łodzi. Są tu ludzie uratowani z morza oraz martwe ciała wyłowione z wody.

Dlatego Następca Piotra nie może pozostawać obojętny wobec tych nabrzeży. Kościół nie może pozostawać obojętny wobec tych wód ani żadnego miejsca, gdzie głód, pragnienie, przemoc, strach czy wygnanie nadal godzą w godność ludzką. Uczniowie Jezusa nie mogą traktować jako obcej krzyku tych, którzy wołają z ciemności nocy.

2. «Droga Blessing, choć nie ma Pani tu dzisiaj, to jednak słychać Pani głos. Dziękujemy za podzielenie się z nami swoją historią. Pani imię oznacza błogosławieństwo i przypomina nam, że każde ludzkie życie jest Bożym błogosławieństwem. Nikt nie może jej kupić, sprzedać, wykorzystać ani odrzucić, ponieważ w każdej osobie jaśnieje obraz i podobieństwo Stwórcy (por. Rdz 1,27). Powiedziała Pani nam, że opuściła Pani swój kraj nie dlatego, że tego chciała, ale dlatego, że nie miała Pani innego wyboru. W Pani słowach słyszymy dramat tak wielu osób zmuszonych do wyjazdu, ponieważ ubóstwo, wojna, zagrożenie lub wyzysk zamknęły im wszystkie drogi.

Chciałabym, aby ta wiadomość dotarła do Pani oraz do tak wielu kobiet, które padły ofiarą handlu ludźmi i wyzysku: »Chociaż inni wycenili Pani ciało, Bóg nigdy nie przestał postrzegać Pani jako kogoś bezcennego”.

3. «Ta tragedia musi stać się okazją do refleksji: dla krajów pochodzenia, które powinny stworzyć warunki sprzyjające pokojowi, sprawiedliwości i rozwojowi; dla krajów tranzytowych, wezwanych do ochrony słabszych i niepozostawiania ich w rękach sieci przestępczych; dla Europy, która nie może głosić godności ludzkiej i przyzwyczajać się do tego, że Morze Śródziemne i Atlantyk stają się cmentarzami bez nagrobków; dla społeczności międzynarodowej, wezwanej do skutecznej i wytrwałej współpracy».

Pan Ramiro Pellitero Iglesias, emerytowany profesor teologii pastoralnej na Wydziale Teologii Uniwersytetu w Navarze.

Opublikowano w Kościół i nowa ewangelizacja.