In deze catechese over de dogmatische constitutie over de Kerk, Lumen gentium, stelt paus Leo XIV het begrip van de Kerk als Volk van God opnieuw centraal, een levende gemeenschap waarin alle gedoopten dezelfde waardigheid en missie delen. Verre van een passieve visie benadrukt de Heilige Vader dat elke christen actief deelneemt aan het verlossingswerk van Christus, dankzij de Doop en de Bevestiging, die hem opnemen in hun priesterschap, profetie en koningschap.
Deze deelname is niet symbolisch, maar concreet: ze komt tot uiting in het sacramentele leven, met name in de Eucharistie, in het gebed, in het dagelijkse getuigenis en in de toewijding aan het geloof. Bovendien benadrukt Leo XIV de rol van de sensus fidei, dat bovennatuurlijke gevoel van geloof dat, geleid door de Heilige Geest, stelt het hele Volk van God in staat om de geopenbaarde waarheid te erkennen en na te leven in gemeenschap met het leergezag.
In dit kader herinnert de paus eraan dat de hele Kerk – van de herders tot de leken – geroepen is om een actieve rol te spelen in de evangelisatie. De verschillende charismata en roepingen, waaronder de het gewijde leven en de verenigingsleven tonen de rijkdom en levendigheid van dit priesterlijke en profetische volk, dat geroepen is om in de wereld een samenhangend getuigenis van Christus te geven.
«Beste broeders en zusters, goedemorgen en welkom!
Vandaag wil ik nogmaals stilstaan bij het tweede hoofdstuk van de conciliaire grondwet Lumen gentium (LG), gewijd aan de Kerk als volk van God.
Het messiaanse volk (LG, 9) ontvangt van Christus het aandeel in het priesterlijke, profetische en koninklijke werk waarin Zijn heilsmissie wordt vervuld. De concilievaders leren dat de Heer Jezus heeft door middel van het nieuwe en eeuwige Verbond een koninkrijk van priesters, waarbij Hij zijn leerlingen tot een «koninklijk priesterschap» aanstelde (1 Petr. 2,9; vgl. 1 Petr. 2,5; Openb. 1,6). Dit gemeenschappelijke priesterschap van de gelovigen wordt geschonken bij de doop, die ons in staat stelt God te aanbidden in geest en waarheid en «voor de mensen het geloof te belijden dat zij van God via de Kerk hebben ontvangen» (LG, 11).
Bovendien worden, door het sacrament van het vormsel, worden alle gedoopten «nog nauwer met de Kerk verbonden, verrijkt met een bijzondere kracht van de Heilige Geest, en daardoor nog strikter verplicht om het geloof te verspreiden en te verdedigen, als ware getuigen van Christus, door woord en daad» (ibid.). Deze wijding vormt de basis van de gemeenschappelijke zending die de gewijde dienaren en de leken met elkaar verbindt.
Overigens merkte paus Franciscus het volgende op: «Als we naar het Volk van God kijken, moeten we ons realiseren dat we allemaal als leken tot de Kerk toetreden. Het eerste sacrament, dat onze identiteit voor altijd bezegelt en waarop we altijd trots zouden moeten zijn, is het doopsel. Door dit sacrament en door de zalving met de Heilige Geest worden (de gelovigen) “gewijd tot een geestelijk huis en een heilig priesterschap” (LG 10), en zo vormen wij allen het Heilige Geloofvolle Volk van God» (brief aan de voorzitter van de Pauselijke Commissie voor Latijns-Amerika, 19 maart 2016).
De uitoefening van het koninklijk priesterschap vindt op vele manieren plaats, die allemaal gericht zijn op onze heiliging, met name door deel te nemen aan het offer van de eucharistie. Door gebed, ascese en actieve naastenliefde getuigen zij van een leven dat door de genade van God is vernieuwd (cf. LG, 10). Zoals het Concilie samenvat: «Het heilige en organisch gestructureerde karakter van de priesterlijke gemeenschap wordt verwezenlijkt door de sacramenten en door de deugden» (LG, 11).
De concilievaders leren bovendien dat het heilige volk van God ook deelneemt aan de profetische zending van Christus (vgl. LG, 12). In deze context wordt het belangrijke thema van de zin van het geloof en de consensus van de gelovigen geïntroduceerd.
De Leerstellige Commissie van het Concilie stelde duidelijk vast dat dit sensus fidei «Het is als een vermogen van de gehele Kerk, waardoor zij in haar geloof de overgeleverde openbaring erkent, onderscheid makend tussen waarheid en onwaarheid in geloofskwesties, en tegelijkertijd dringt zij er dieper in door en past zij deze vollediger toe in het leven» (vgl. Acta Synodalia, III/1, 199). Het geloofsgevoel behoort dus niet aan elke gelovige op individuele titel toe, maar als leden van het volk van God als geheel.
Lumen gentium richt de aandacht op dit laatste aspect en brengt het in verband met de onfeilbaarheid van de Kerk, waartoe ook de onfeilbaarheid van de paus behoort, aangezien hij haar dient. «Het gehele gelovige volk, dat de zalving van de Heilige heeft ontvangen (vgl. 1 Joh. 2,20 en 27), kan zich niet vergissen wanneer het gelooft, en dit bijzondere voorrecht van hen komt tot uiting in het bovennatuurlijke geloofsgevoel van het hele volk, van de bisschoppen tot de allerlaatsten leken gelovigen »geeft zijn algemene instemming met de zaken van het geloof en de zeden" (LG, 12).
De Kerk, kan de gemeenschap van gelovigen – waartoe uiteraard ook de herders behoren – zich dus niet vergissen in het geloof: het orgaan van deze eigenschap, die is gegrondvest op de zalving door de Heilige Geest, is het bovennatuurlijke geloofsgevoel van het hele volk van God, dat tot uiting komt in de consensus van de gelovigen. Uit deze eenheid, die door het kerkelijk leergezag wordt bewaakt, volgt dat elke gedoopte persoon een actief subject van evangelisatie is, geroepen om een samenhangend getuigenis van Christus te geven volgens de profetische gave die de Heer in zijn hele Kerk uitstort.
De Heilige Geest, die tot ons komt vanuit De verrezen Jezus, schenkt in feite «aan de gelovigen van welke stand dan ook, en verdeelt aan ieder naar eigen goeddunken (1 Kor. 12,11) zijn gaven, waarmee Hij hen bekwaam en bereid maakt om de verschillende werken en taken uit te voeren die nuttig zijn voor de vernieuwing en de verdere opbouw van de Kerk» (LG, 12). Een bijzonder bewijs van deze charismatische levendigheid wordt geleverd door het gewijde leven, dat voortdurend ontspringt en bloeit door de werking van de genade. Ook kerkelijke verenigingsvormen zijn een schitterend voorbeeld van de verscheidenheid en de vruchtbaarheid van de geestelijke vruchten ter opbouw van het Volk van God.
Lieve broeders en zusters, laten we in onszelf het besef en de dankbaarheid doen ontwaken dat we de gave hebben ontvangen om deel uit te maken van het volk van God; en ook de verantwoordelijkheid die dit met zich meebrengt.
Lumen gentium is een van de belangrijkste dogmatische grondslagen van de Het Tweede Vaticaans Concilie, uitgevaardigd in 1964 en ondertekend door paus Sint-Paulus VI. Het legt uit wat de Kerk is en wat haar missie in de wereld is, en stelt haar voor als een mysterie van gemeenschap en als het Volk van God dat door de geschiedenis trekt.
De volledige tekst is in het Spaans te lezen op de officiële website van het Vaticaan: Lumen gentium in zijn geheel lezen. Het boek is onderverdeeld in acht hoofdstukken waarin de essentiële aspecten van de Kerk worden behandeld, van haar aard tot haar missie en universele roeping tot heiligheid.
Het document is onderverdeeld in acht hoofdstukken die stapsgewijs ingaan op de werkelijkheid van de Kerk: haar mysterie, het Volk van God, de hiërarchische structuur, de leken, de roeping tot heiligheid, het gewijde leven en de rol van de Maagd Maria.
Drie punten springen er als belangrijkste uit: ten eerste, de centrale rol van de Volk van God, waarin alle gedoopten deelnemen aan de zending van Christus; ten tweede, de universele oproep tot de heiligheid, gericht tot iedereen zonder uitzondering; en ten derde, het begrip van de Kerk als een zowel zichtbare als geestelijke werkelijkheid, geleid door de Heilige Geest in de geschiedenis.
Een van de belangrijkste thema’s van de tekst is de centrale rol van het Volk van God, waarin alle gedoopten dezelfde waardigheid delen en deelnemen aan de zending van Christus. Hieraan gekoppeld zijn de universele roeping tot heiligheid en het begrip van de Kerk als een zichtbare en geestelijke werkelijkheid, geleid door de Heilige Geest.
Vanuit dit perspectief is elke christen een actieve deelnemer aan de evangelisatie. De zending van de Kerk is niet alleen voorbehouden aan de herders, maar aan het hele Volk van God, dat geroepen is om in het dagelijks leven, in gemeenschap en eenheid, getuigenis af te leggen van Christus.
Inhoudsopgave
carf@fundacioncarf.orgVaste lijn: +34 914 029 082Mobiel: +34 638 078 511Conde de Peñalver, 45.
