Sześćdziesiąt lat po ogłoszeniu historycznej deklaracji soborowej na temat relacji Kościoła z religiami niechrześcijańskimi Stolica Apostolska przedstawia dokument o głębokim znaczeniu teologicznym i pedagogicznym, który analizuje dziedzictwo «Nostra aetate», ocenia wyzwania współczesności i wyznacza przyszłe kierunki dialogu międzyreligijnego.
Iskra cichej rewolucji
28 października 1965 roku, w atmosferze gorliwości Soboru Watykańskiego II, Kościół katolicki ogłosił publicznie Deklarację Nostra aetate «O stosunkach Kościoła z religiami niechrześcijańskimi». Ten krótki, ale niezwykle odważny tekst oznaczał nieodwracalną zmianę, stwierdzając, że Kościół «nie odrzuca niczego, co prawdziwe i święte w religiach owych» (NA 2).
Sześćdziesiąt lat później Dykasterie ds. Nauki Wiary, ds. Popierania Jedności Chrześcijan oraz ds. Dialogu Międzyreligijnego wspólnie opublikowały pamiątkową notę «Droga Nadziei». Dokument, zatwierdzony przez Papieża Leon XIV Po audiencji u prefektów i sekretarzy trzech dykasterii, nie przedstawia się jako biurokratyczna ocena, lecz jako żywy i pilny manifest dla planety zagrożonej polaryzacją, recesją tożsamości i skutkami wojny.
Korzenie żydowskie i istotna pamięć o Holokauście
Notatka z dziennikarską i historiograficzną precyzją przypomina, że Nostra aetate Nie powstało jako ćwiczenie akademickie, lecz jako bezpośrednia odpowiedź na okropne konsekwencje antysemityzmu i Holokaustu. Dokument opowiada, jak św. Jan XXIII, poruszony opatrznościowym spotkaniem z żydowskim historykiem Julesem Isaakiem i dzięki wstawiennictwu Marii Vingiani, zlecił kardynałowi Augustinowi Bea napisanie tekstu, który miał na celu uzdrowienie relacji między Kościołem a narodem żydowskim.
W swoim rozwoju teologicznym Nota podkreśla, że Jezus był Żydem i nigdy nie przestał nim być.. Powołując się na teologię XX wieku, twierdzi, że w Wcieleniu Słowo stało się «ciałem żydowskim». Dialog żydowsko-chrześcijański nie jest zatem opcją dyplomatyczną ani praktyką drugorzędną, lecz nieodłącznym elementem umożliwiającym Kościołowi zrozumienie własnej tożsamości i istotnym elementem jego misji.
Przymierze Boga z narodem żydowskim jest nieodwołalny(por. Rz 11, 29). Jednocześnie tekst podtrzymuje wyznanie Chrystusa jako jedynego Odkupiciela. Wyjaśnia, że nie oznacza to zatem popierania dwóch równoległych dróg do zbawienia, lecz raczej uznanie, że żydowska religijność, przeżywana współcześnie, pozostaje aktywną wartością, która wzbogaca chrześcijan. «To, co Jezus wniósł do chrześcijaństwa jako dziedzictwa żydowskiego, stanowi część teologicznej struktury samego chrześcijaństwa» (Ścieżka nadziei, 11).
W dokumencie ponownie potępiono antysemityzm i zwrócono uwagę na pamięć o Holokauście jako na stałe ostrzeżenie przed niebezpieczeństwem nienawiści rasowej i religijnej.
Pan Ramiro Pellitero Iglesias, emerytowany profesor teologii pastoralnej na Wydziale Teologii Uniwersytetu w Navarze.
Opublikowano w Kościół i nowa ewangelizacja.
Niedawne nauczanie papieża Leona XIV zachęca nas do głębszego zgłębienia tej kultury spotkania. Podczas spotkania z przedstawicielami różnych tradycji religijnych, które odbyło się w Metzu 28 września 2016 roku, przypomniał nam, że dialog nie oznacza wyrzeczenia się własnej tożsamości, lecz przeżywanie jej z otwartością i szacunkiem dla tych, którzy są inni.
Dla Papieża dialog międzyreligijny ma konkretny cel: pielęgnowanie przyjaźni, pokoju i uznania godności każdego człowieka. W świecie naznaczonym konfliktami i podziałami, różne tradycje religijne są wezwane do wspólnego budowania kultury, która odrzuca jakiekolwiek wykorzystywanie wiary do usprawiedliwiania przemocy.
Ta perspektywa bezpośrednio łączy się z duchem Nostra aetate i z ostatnią notatką Ścieżka nadziei, co zachęca nas do dalszego budowania mostów wiedzy, szacunku i współpracy pomiędzy wierzącymi.
Duch Nostra aetate Nadal oświetla drogę Kościoła. Kościół uznaje, że wszystkie religie mogą odzwierciedlać «promień owej Prawdy, która oświeca każdego człowieka» (n. 2) i szukać odpowiedzi na wielkie tajemnice ludzkiej egzystencji, dlatego dialog musi być nie tylko intelektualny, ale głęboko duchowy.
Deklaracja wzywa wszystkich katolików – biskupów, duchowieństwo, osoby konsekrowane i wiernych świeckich – do szczerego udziału w dialogu i współpracy z wyznawcami innych religii, uznając i promując wszystko, co dobre, prawdziwe i święte w ich tradycjach (por. tamże.Jest to dziś konieczne praktycznie w każdym mieście na świecie, gdzie ze względu na mobilność ludzi, nasze duchowe i kulturowe zróżnicowanie jest wezwane do spotkania się i braterskiego współżycia.
Nostra aetate Przypomina nam, że prawdziwy dialog ma swoje korzenie w miłości, będącej jedynym fundamentem pokoju, sprawiedliwości i pojednania, a jednocześnie stanowczo odrzuca wszelkie formy dyskryminacji i prześladowań, potwierdzając równą godność każdej istoty ludzkiej (por. NA, 5).
Ewangelia oferuje nam szczególnie znaczący obraz dla zrozumienia dialogu między ludźmi różnych tradycji religijnych: spotkanie Jezusa z Samarytanką.
W swojej katechezie na temat Nostra aetate, Leon XIV przedstawił ten epizod jako przykład dialogu opartego na otwartości, szczerym słuchaniu i uznaniu drugiego człowieka. Jezus przekracza bariery kulturowe i religijne, by spotkać konkretną osobę.
Z tej perspektywy dialog międzyreligijny nie polega jedynie na znalezieniu wspólnego języka. Obejmuje on również naukę słuchania, poznawanie drugiej osoby i dostrzeganie tego, co nas łączy, bez ukrywania naszych różnic.
Sześćdziesiąt lat później Nostra aetate, Postawa ta pozostaje zaproszeniem do budowania relacji opartych na szacunku, przyjaźni i wspólnym poszukiwaniu prawdy.
carf@fundacioncarf.orgTelefon stacjonarny: +34 914 029 082Telefon komórkowy: +34 638 078 511Conde de Peñalver, 45.
