Μήνυμα του Λεόντα XIV για τη Σαρακοστή του 2026

• Ακούστε το Λόγο του Θεού και την κραυγή των άλλων ως στάση που ανοίγει την καρδιά στη μεταστροφή.
• Νηστεία, όχι μόνο αποφεύγοντας τα τρόφιμα, αλλά και τα λόγια που πληγώνουν και αποσπούν την προσοχή, προκειμένου να εξαγνίσουμε την επιθυμία για δικαιοσύνη και να κάνουμε το αυτί μας πιο προσεκτικό προς τον Θεό και τους φτωχούς. Επιπλέον, υπογραμμίζει τη διάσταση κοινοτική αυτού του τεσσαρακοστιακού δρόμου.

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές:

Το Σαρακοστή είναι ο χρόνος κατά τον οποίο η Εκκλησία, με μητρική παράκληση, μας καλεί να ξαναβάλουμε το μυστήριο του Θεού στο επίκεντρο της ζωής μας, ώστε η πίστη μας να ανακτήσει τη δυναμική της και η καρδιά μας να μην αποσπάται από τις καθημερινές ανησυχίες και περισπασμούς.

Κάθε δρόμος από μετατροπή ξεκινά όταν αφήνουμε τον Λόγο να μας αγγίξει και τον υποδεχόμαστε με πνεύμα υπακοής. Υπάρχει, λοιπόν, ένας δεσμός μεταξύ του δώρου του Λόγου του Θεού, του χώρου φιλοξενίας που Του προσφέρουμε και της μεταμόρφωσης που επιφέρει. Γι’ αυτό, η πορεία της Σαρακοστής γίνεται μια ευνοϊκή ευκαιρία για να ακούσουμε τη φωνή του Κυρίου και να ανανεώσουμε την απόφασή μας να ακολουθήσουμε τον Χριστό, διανύοντας μαζί Του τον δρόμο που ανηφορίζει προς την Ιερουσαλήμ, όπου εκπληρώνεται το μυστήριο της Πάθος, Θάνατος και Ανάσταση.

Ακούστε: η έκκληση του Λεόντα XIV για τη διαβίωση της Σαρακοστής του 2026

Φέτος θα ήθελα να επισημάνω, καταρχάς, πόσο σημαντικό είναι να δίνουμε χώρο στον Λόγο μέσω της ακούστε, καθώς η προθυμία να ακούσει κανείς είναι το πρώτο σημάδι που εκδηλώνει την επιθυμία να συνδεθεί με τον άλλον.

Ο ίδιος ο Θεός, όταν αποκαλύφθηκε στον Μωυσή από τον φλεγόμενο θάμνο, δείχνει ότι η ακρόαση αποτελεί διακριτικό χαρακτηριστικό της ύπαρξής Του: «Είδα την καταπίεση του λαού Μου που βρίσκεται στην Αίγυπτο και άκουσα τις κραυγές πόνου» (Ex 3,7). Το να ακούσει την κραυγή των καταπιεσμένων αποτελεί την αρχή μιας ιστορίας απελευθέρωσης, στην οποία ο Κύριος εμπλέκει και τον Μωυσή, στέλνοντάς τον να ανοίξει έναν δρόμο σωτηρίας για τα παιδιά Του που έχουν υποδουλωθεί.

Είναι ένας Θεός που μας ελκύει, που και σήμερα μας συγκινεί με τις σκέψεις που κάνουν την καρδιά Του να πάλλονται. Γι’ αυτό, η ακρόαση του Λόγου στη λειτουργία μας διδάσκει να ακούμε την πραγματικότητα με πιο αληθινό τρόπο.

Μεταξύ των πολλών φωνών που διατρέχουν την προσωπική και κοινωνική μας ζωή, οι Ιερές Γραφές μας δίνουν τη δυνατότητα να αναγνωρίζουμε τη φωνή που φωνάζει μέσα από τον πόνο και την αδικία, ώστε να μην μείνει χωρίς απάντηση. Το να μπαίνουμε σε αυτή την εσωτερική διάθεση δεκτικότητας σημαίνει να αφήνουμε τον Θεό να μας καθοδηγήσει σήμερα, ώστε να ακούσουμε ως Ο ίδιος, φτάνοντας στο σημείο να αναγνωρίσει ότι «η κατάσταση των φτωχών αποτελεί μια κραυγή που, στην ιστορία της ανθρωπότητας, απευθύνεται συνεχώς στη ζωή μας, στις κοινωνίες μας, στα πολιτικά και οικονομικά συστήματα, και ειδικά στην Εκκλησία». [1]

Η νηστεία: μια αρχαία και αναντικατάστατη ασκητική πρακτική

Αν η Σαρακοστή είναι περίοδος ακρόασης, στο νηστεία αποτελεί μια συγκεκριμένη πρακτική που προετοιμάζει για την υποδοχή του Λόγου του Θεού. Η αποχή από το φαγητό, πράγματι, είναι μια αρχαιότατη και αναντικατάστατη ασκητική πρακτική στην πορεία της μεταστροφής. Ακριβώς επειδή αφορά το σώμα, καθιστά πιο εμφανές αυτό για το οποίο “πεινάμε” και αυτό που θεωρούμε απαραίτητο για τη διατροφή μας. Χρησιμεύει, επομένως, για να διακρίνουμε και να ταξινομήσουμε τις “επιθυμίες” μας, για να διατηρούμε ζωντανή την πείνα και τη δίψα για δικαιοσύνη, απομακρύνοντάς τις από την απογοήτευση, και να τις καλλιεργούμε ώστε να μετατραπούν σε προσευχή και υπευθυνότητα απέναντι στον πλησίον.

Ο Άγιος Αυγουστίνος, με πνευματική λεπτότητα, αφήνει να διαφαίνεται η ένταση μεταξύ του παρόντος και της μελλοντικής εκπλήρωσης που διατρέχει αυτή τη φροντίδα του καρδιά, όταν παρατηρεί ότι: «είναι χαρακτηριστικό των θνητών ανθρώπων να πεινούν και να διψούν για δικαιοσύνη, όπως είναι χαρακτηριστικό της άλλης ζωής να είναι γεμάτοι από δικαιοσύνη. Από αυτό το ψωμί, από αυτή τη τροφή, χορταίνουν οι άγγελοι· αντίθετα, οι άνθρωποι, ενώ πεινάνε, διευρύνονται· ενώ διευρύνονται, επεκτείνονται· ενώ επεκτείνονται, γίνονται ικανοί· και, αφού γίνουν ικανοί, την κατάλληλη στιγμή θα χορτάσουν». [2] 

Η νηστεία, με αυτή την έννοια, μας επιτρέπει όχι μόνο να πειθαρχήσουμε την επιθυμία, να την εξαγνίσουμε και να την απελευθερώσουμε, αλλά και να την διευρύνουμε, έτσι ώστε να στρέφεται προς τον Θεό και να κατευθύνεται προς το καλό.

Να νηστεύουμε με πίστη και ταπεινότητα

Ωστόσο, για να διατηρήσει η νηστεία την ευαγγελική της αλήθεια και να αποφευχθεί ο πειρασμός της υπερηφάνειας της καρδιάς, πρέπει πάντα να βιώνεται με πίστη και ταπεινότητα. Απαιτεί να παραμένουμε ριζωμένοι στην κοινωνία με τον Κύριο, διότι «δεν νηστεύει πραγματικά όποιος δεν ξέρει να τρέφεται από τον Λόγο του Θεού». [3] Ως ορατό σημάδι της εσωτερικής μας δέσμευσης να απομακρυνθούμε, με τη βοήθεια της χάρης, από την αμαρτία και το κακό, η νηστεία πρέπει να περιλαμβάνει και άλλες μορφές στέρησης που αποσκοπούν στο να μας οδηγήσουν σε έναν πιο λιτό τρόπο ζωής, καθώς «μόνο η αυστηρότητα καθιστά τη χριστιανική ζωή ισχυρή και αυθεντική». [4]

Γι’ αυτό, θα ήθελα να σας προσκαλέσω σε μια πολύ συγκεκριμένη και συχνά υποτιμημένη μορφή αποχής, δηλαδή να αποφύγουμε να χρησιμοποιούμε λέξεις που πληγώνουν και βλάπτουν τον πλησίον μας. Ας αρχίσουμε να «αφοπλίζουμε» τη γλώσσα, αποκηρύσσοντας τις προσβλητικές λέξεις, την άμεση κρίση, το να μιλάμε κακό για όσους απουσιάζουν και δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, καθώς και τις συκοφαντίες. Ας προσπαθήσουμε, αντίθετα, να μάθουμε να ζυγίζουμε τα λόγια μας και να καλλιεργούμε την ευγένεια: στην οικογένεια, μεταξύ φίλων, στον χώρο εργασίας, στα κοινωνικά δίκτυα, στις πολιτικές συζητήσεις, στα μέσα ενημέρωσης και στις χριστιανικές κοινότητες. Τότε, πολλές λέξεις μίσους θα δώσουν τη θέση τους σε λέξεις ελπίδας και ειρήνης.  

Μαζί

Τέλος, η Σαρακοστή αναδεικνύει την κοινοτική διάσταση της ακρόασης του Λόγου και της τήρησης της νηστείας. Και η Αγία Γραφή τονίζει αυτή την πτυχή με πολλούς τρόπους. Για παράδειγμα, όταν στο βιβλίο του Νεεμίας περιγράφεται ότι ο λαός συγκεντρώθηκε για να ακούσει τη δημόσια ανάγνωση του βιβλίου του Νόμου και, νηστεύοντας, προετοιμάστηκε για την ομολογία της πίστης και τη λατρεία, με σκοπό να ανανεώσει τη διαθήκη με τον Θεό (βλ. Νε 9,1-3).

Ομοίως, οι ενορίες, οι οικογένειες, οι εκκλησιαστικές ομάδες και οι θρησκευτικές κοινότητές μας καλούνται να διανύσουν κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής μια κοινή πορεία, στην οποία η ακρόαση του Λόγου του Θεού, καθώς και της κραυγής των φτωχών και της γης, θα γίνει τρόπος κοινής ζωής, και η νηστεία να συνοδεύεται από πραγματική μετάνοια. Σε αυτό το πλαίσιο, η μεταστροφή δεν αφορά μόνο τη συνείδηση του ατόμου, αλλά και τον τρόπο των σχέσεων, την ποιότητα του διαλόγου, την ικανότητα να αφήνουμε την πραγματικότητα να μας προκαλεί και να αναγνωρίζουμε τι πραγματικά κατευθύνει την επιθυμία, τόσο στις εκκλησιαστικές μας κοινότητες όσο και στην ανθρωπότητα που διψά για δικαιοσύνη και συμφιλίωση.

Αγαπητοί αδελφοί, ας ζητήσουμε τη χάρη να ζήσουμε μια Σαρακοστή που θα κάνει το αυτί μας πιο ευαίσθητο στον Θεό και στους πιο άπορους. Ας ζητήσουμε τη δύναμη μιας νηστείας που να φτάνει και στη γλώσσα μας, ώστε να μειωθούν τα λόγια που πληγώνουν και να αυξηθεί ο χώρος για τη φωνή των άλλων. Και ας δεσμευτούμε ώστε οι κοινότητές μας να γίνουν χώροι όπου η κραυγή όσων υποφέρουν θα βρίσκει φιλοξενία και η ακρόαση θα δημιουργεί δρόμους απελευθέρωσης, καθιστώντας μας πιο πρόθυμους και επιμελείς να συμβάλουμε στην οικοδόμηση του πολιτισμού της αγάπη.

Σας ευλογώ από καρδιάς όλους σας, καθώς και την πορεία σας κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής.

Βατικανό, 5 Φεβρουαρίου 2026, μνήμη της Αγίας Αγέδας, παρθένου και μάρτυρος.

Λέων XIV

• [1] Αποστολική προτροπή. Dilexi σου (4 Οκτωβρίου 2025), 9.
• [2] Αγ. Αυγουστίνος, Η χρησιμότητα της νηστείας, 1, 1.
• [3] Βενέδικτος XVI, Κατήχηση (9 Μαρτίου 2011).
• [4] Πάβλος VI, Κατήχηση (8 Φεβρουαρίου 1978).