Ponieważ nadeszło lato, minęło już wystarczająco dużo czasu, aby spokojnie przeczytać pierwszą encyklikę Leona XIV: Wspaniała ludzkość (15 maja 2026 r.). Tekst, którego tematem nie jest sztuczna inteligencja, lecz, jak głosi podtytuł, “ochrona osoby ludzkiej w czasach sztucznej inteligencji”.
Jednocześnie wskazuje, w jaki sposób chrześcijanie powinni przyczyniać się do budowania miasta bardziej ludzkiego i braterskiego. Preludium i finał stanowią ramę symfonii. Warto zwrócić szczególną uwagę na początek i zakończenie encykliki, choć są one krótkie, aby dobrze uchwycić treść jej przesłania.
W czasach Leon XIII Nowością była rewolucja przemysłowa wraz z jej osiągnięciami i zagrożeniami. Dzisiaj, jak stwierdza Papież, musimy dokonać “wspólnego rozeznania”, które pomoże nam w tej “zmianie epoki” odpowiedzieć na kilka fundamentalnych pytań: “Dokąd zmierzamy? Ku jakiemu celowi pragniemy dążyć? Jaki kierunek wybrać jako wspólnota ludzka i jako narody?” (nr 6).
Aby w naszych czasach budować w sposób odpowiedzialny, Papież proponuje dwa biblijne “obrazy”: budowę wieży Babel (por. Rdz 11, 1-9) oraz odbudowę murów Jerozolimy (por. Ne 2, 6) po wygnaniu do Babilonu (por. nr 7-10).
“Pierwszy wybór nie polega na tym, czy powiedzieć ‘tak’ czy ‘nie’ technologii, lecz na tym, czy zbudować Babel, czy odbudować Jerozolimę: między władzą, która dąży do panowania nad niebem, a ludem, który w obecności Boga jednoczy się, by wspólnie podjąć pracę nad odbudową murów braterskiego współżycia” (nr 9).
León XIV stwierdza, że właśnie “to wspólne dzieło” jest wyrazem charakterystycznego dla chrześcijan sposobu budowania: “Kierowanie działania ku Bogu, aby w Jego świetle pluralizm nie rozproszył się w chaosie, lecz – w praktyce synodalności – stał się przestrzenią, w której ludzkość odzyska swoje solidne fundamenty i swój ostateczny cel” (nr 10).
W ten sposób wyłania się, można by rzec, chrześcijańska antropologia pracy, której zwieńczeniem jest dar ostatecznego Miasta Bożego: Niebo, pełne Królestwo Boże, Kościół, wspólnota świętych w świecie pojednanym i przemienionym. “Ta wizja łaski stanowi dla nas, chrześcijan, wezwanie do wspólnej pracy, pielęgnowania pokojowego, sprawiedliwego i godnego życia wspólnotowego w dzisiejszych ‘miastach’” (tamże).
Z okazji 135. rocznicy proroczej Rerum novarum Papież Leon XIV, następca Leona XIII, opublikował swoją nową encyklikę, Magnifica Humanitas (15 maja 2026 r.). Dokument o głębokim znaczeniu teologicznym i społecznym, poruszający największe wyzwanie naszej epoki: ochronę osoby ludzkiej w dobie sztucznej inteligencji (AI) i niekontrolowanej cyfryzacji.
Zainspirowany biblijnym obrazem Boga, który stał się człowiekiem, aby oświetlić tajemnicę człowieka, Ojciec Święty proponuje lekturę res novae («nowych rzeczywistości») z perspektywy wiary, rozumu i współodpowiedzialności.
W obliczu dążenia do osiągnięcia «ponadludzkiego» poprzez kontrolę techniczną i biologiczną, encyklika przeciwstawia temu wielkość łaski i wcielenia: prawdziwa transcendencja nie polega na pokonywaniu naszych biologicznych ograniczeń za pomocą siły technologii, lecz na uznaniu transcendentnej godności każdej osoby jako obrazu Boga Trójjedynego.
Papież podkreśla, że technologie powinny zawsze służyć dobru wspólnemu i podlegać ludzkiej odpowiedzialności moralnej. Kluczowych decyzji dotyczących życia, sprawiedliwości czy pokoju nie można ślepo powierzać algorytmom pozbawionym serca i sumienia.
Prawda i komunikacja: W hiperpołączonym ekosystemie narażonym na manipulację i dezinformację, prawda musi być chroniona jako dobro wspólne, niezbędne dla zdrowia demokracji. Leon XIV wzywa do prawdziwej «ekologii komunikacji» i sojuszu edukacyjnego.
Godność pracy: W obliczu widma bezrobocia technologicznego i automatyzacji tekst potwierdza, że praca nie jest jedynie czynnikiem produkcji, ale niezbędną drogą do osobistego spełnienia i uczestnictwa w tworzeniu.
Wolność kontra kontrola: Encyklika potępia «nowe niewolnictwo cyfrowe», uzależnienie od ekranu oraz dynamikę komercjalizacji i kontroli społecznej, która dotyka młodych ludzi i rodziny.
Wieża Babel: Wieża Babel: Symbolizuje dążenie człowieka do samowystarczalności, poszukiwanie ideologicznej i technologicznej jednolitości oraz pychę polegającą na pragnieniu dotarcia do nieba bez Boga, co nieuchronnie prowadzi do braku porozumienia i upadku społecznego.
Odbudowa Jerozolimy (Nehemiasz): To wzór współodpowiedzialności, komunii w różnorodności, dialogu międzypokoleniowego i wspólnego wysiłku. Zamiast narzucać się z góry, chodzi o odbudowanie «więzi przed kamieniami», stawiając Boga i bliźniego w centrum.
Oznacza to «rozbrojenie słów», realistyczne uwzględnienie perspektywy i cierpienia ofiar konfliktów oraz promowanie kompleksowego rozbrojenia opartego na sprawiedliwości i pokojowym dialogu między narodami.
Magnifica Humanitas Kończy podnosząc wzrok w stronę Magnificat Maryi i kontemplacji Wcielonego Słowa. Leon XIV przypomina nam, że technologia ma służyć człowiekowi, a nie człowiek ma się jej podporządkowywać.
Wyzwaniem dla naszego pokolenia jest to, aby nie zatracić duszy w epoce algorytmów i aby wspólnie zbudować prawdziwie ludzkie i braterskie społeczeństwo.
Pan Ramiro Pellitero Iglesias, emerytowany profesor teologii pastoralnej na Wydziale Teologii Uniwersytetu w Navarze.
Opublikowano w Kościół i nowa ewangelizacja.
carf@fundacioncarf.orgTelefon stacjonarny: +34 914 029 082Telefon komórkowy: +34 638 078 511Conde de Peñalver, 45.
