Αλλά σύντομα έγινε σαφές ότι ο άνθρωπος είχε αλλάξει μαζί του: η συνάντηση με τον πόνο δεν του ξυπνούσε πλέον μνήμες καλοσύνης. Με την απώλεια της μνήμης, η πηγή της καλοσύνης μέσα του είχε επίσης εξαφανιστεί. Είχε γίνει ψυχρός και εξέπεμπε ψυχρότητα γύρω του".
Η ιστορία αυτή είναι χρήσιμη ενόψει του κηρύγματος του Πάπα Φραγκίσκου για την εορτή του Corpus Christi (14-VI-2020).
Η μνήμη είναι κάτι σημαντικό για όλους τους ανθρώπους. Ο Πάπας παρατηρεί στο κήρυγμά του για τη γιορτή αυτή: "Αν δεν θυμόμαστε (...), γινόμαστε ξένοι προς τον εαυτό μας, "περαστικοί" στην ύπαρξη. Χωρίς μνήμη ξεριζωνόμαστε από το έδαφος που μας συντηρεί και παρασυρόμαστε σαν φύλλα στον άνεμο. Από την άλλη πλευρά, το να θυμάσαι σημαίνει να δένεσαι με ισχυρότερους δεσμούς, να αισθάνεσαι μέρος μιας ιστορίας, να αναπνέεις με έναν λαό".
Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Αγία Γραφή επιμένει να εκπαίδευση των νέων σε αυτή τη "μνήμη" ή ανάμνηση των παραδόσεων και της ιστορίας του λαού του Ισραήλ, ιδιαίτερα των εντολών και των δώρων του Κυρίου (βλ. Ψαλμός 77 12, Δτθ 6:20-22).
Προβλήματα δημιουργούνται αν - όπως συμβαίνει σήμερα με τη μετάδοση της χριστιανικής πίστης - διακοπεί ή αν αυτά που ακούει δεν έχουν βιωθεί, η μνήμη των ατόμων και των λαών τίθεται σε κίνδυνο.
Ο Κύριος μας άφησε ένα "μνημείο". Όχι απλώς κάτι για να θυμόμαστε, να φέρνουμε στο μυαλό μας. Όχι μόνο λέξεις ή σύμβολα. Μας έδωσε μια τροφή που είναι συνεχώς αποτελεσματική, τον ζωντανό Άρτο που είναι ο Ίδιος: η Ευχαριστία. Και μας το έδωσε ως τελειωμένη υπόθεση, επειδή μας ανέθεσε να το κάνουμε, γιορτάστε το ως λαός και ως οικογένεια: "Τούτο ποιείτε εις ανάμνησιν εμού" (Α΄ Κορ. 11:24). Η Ευχαριστία, επισημαίνει ο Φραγκίσκος, είναι το μνημόσυνο του Θεού.
Πράγματι, η Ευχαριστία είναι μια μνήμη, μια ζωντανή μνήμη ή μνημόσυνο που ανανεώνει (ή πραγματώνει χωρίς να το επαναλαμβάνει) το Πάσχα του Κυρίου, τον θάνατο και την ανάστασή του, ανάμεσά μας. Είναι η μνήμη της πίστης μας, της ελπίδας μας, της αγάπης μας.
Η Ευχαριστία είναι η μνήμη όλων όσων είμαστε, η μνήμη - θα μπορούσαμε επίσης να πούμε - της καρδιάς, δίνοντας στον τελευταίο όρο τη βιβλική του σημασία: η ολότητα του προσώπου. Ένας άνθρωπος αξίζει ό,τι αξίζει η καρδιά του Και αυτό περιλαμβάνει - όπως στην ιστορία που διηγήθηκε ο καρδινάλιος Ράτσινγκερ - την ικανότητα για καλοσύνη και συμπόνια, που στους χριστιανούς ταυτίζονται με τα αισθήματα του ίδιου του Χριστού.
Η Ευχαριστία, το μνημόσυνο της καρδιάς, θεραπεύει, διατηρεί και ενισχύει ολόκληρο το πρόσωπο του χριστιανού. Ως εκ τούτου, όπως λέει η Εκκλησία, η Ευχαριστία είναι η πηγή και η κορυφή της χριστιανικής ζωής και της αποστολής της Εκκλησίας (βλ. Βενέδικτος ΙΣΤ΄, Exhort. Sacramentum caritatis, 2007).
Κατά την εορταστική ημέρα της Corpus ChristiΟ Φραγκίσκος ξεδιπλώνει τη θεραπευτική δύναμη αυτού του "μνημείου" που είναι η Ευχαριστία. Με τον τρόπο αυτό, μας δείχνει τη σημασία της Ευχαριστίας στη διαμόρφωση των συναισθημάτων μας προς τον Θεό και τους άλλους.
Από αυτό εξαρτάται επίσης αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε συναισθηματική εκπαίδευση - η οποία δεν τελειώνει ποτέ σε κάθε άτομο - και η συναισθηματική σύνδεση με τον Θεό και με τους άλλους: να ξέρουμε πώς να τοποθετούμε τον εαυτό μας μπροστά στους άλλους - τους συγγενείς και τους φίλους μας, τους συναδέλφους και τους συνεργάτες μας, τους ανθρώπους που συναντάμε καθημερινά.
Η εσωτερική "ανάληψη της ευθύνης" των όσων τους συμβαίνουν, το να γνωρίζουμε πώς να επικοινωνούμε και να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας κατάλληλα, να τα ενσωματώνουμε στις αποφάσεις και τις δραστηριότητές μας, ως σημαντικό μέρος της ελκυστικότητας της ίδιας της χριστιανικής ζωής. Η Θεία Ευχαριστία κατέχει έτσι κεντρική θέση σε σχέση με την διάκρισηΠρέπει να έχουμε επίγνωση των πνευματικών και εκκλησιαστικών επιπτώσεων όλων των πράξεών μας.
Η Ευχαριστία θεραπεύει την ορφανή μνήμη και επουλώνει τις πληγές της. Δηλαδή, "η μνήμη που πληγώθηκε από την έλλειψη στοργής και τις πικρές απογοητεύσεις που έλαβε από εκείνον που έπρεπε να δώσει αγάπη, αλλά αντίθετα άφησε την καρδιά έρημη". Η Ευχαριστία μας εμποτίζει με μια μεγαλύτερη αγάπη, την αγάπη του ίδιου του Θεού.. Έτσι λέει ο Πάπας:
"Η Ευχαριστία μας φέρνει την πιστή αγάπη του Πατέρα, ο οποίος θεραπεύει την ορφάνια μας. Μας χαρίζει την αγάπη του Ιησού, ο οποίος μετέτρεψε έναν τάφο από σημείο άφιξης σε σημείο αναχώρησης, και ο οποίος με τον ίδιο τρόπο μπορεί να αλλάξει τη ζωή μας. Μας μεταδίδει την αγάπη του Αγίου Πνεύματος, που παρηγορεί, γιατί δεν αφήνει ποτέ κανέναν μόνο του, και θεραπεύει τις πληγές".
Δεύτερον, η Ευχαριστία θεραπεύει την αρνητική μας μνήμη. Αυτή η "μνήμη" που "φέρνει πάντα στην επιφάνεια τα πράγματα που είναι λάθος και μας αφήνει με τη θλιβερή ιδέα ότι δεν είμαστε καλοί για τίποτα, ότι κάνουμε μόνο λάθη, ότι κάνουμε λάθος". Και βάζει πάντα μπροστά μας τα προβλήματά μας, τις πτώσεις μας, τα διαλυμένα μας όνειρα.
Jο esus έρχεται να μας πει ότι αυτό δεν είναι έτσι. Ότι είμαστε πολύτιμοι γι' αυτόν.που βλέπει πάντα το καλό και το όμορφο σε μας, που επιθυμεί την παρέα μας και την αγάπη μας. "Ο Κύριος γνωρίζει ότι το κακό και οι αμαρτίες δεν είναι η ταυτότητά μας- είναι ασθένειες, μολύνσεις. Και - με καλά παραδείγματα σε αυτή την εποχή της πανδημίας, ο Πάπας εξηγεί πώς η Ευχαριστία θεραπεύει - έρχεται να τις θεραπεύσει με τη Θεία Ευχαριστία, η οποία περιέχει τα αντισώματα για την άρρωστη μνήμη της αρνητικότητάς μας.
Με τον Ιησού μπορούμε να ανοσοποιηθούμε από τη θλίψη. . Και γι' αυτό η δύναμη της Θείας Ευχαριστίας - όταν προσπαθούμε να την δεχθούμε με τις καλύτερες διαθέσεις, ώστε να φέρει όλους τους καρπούς της μέσα μας - μας μεταμορφώνει σε φορείς του Θεού, πράγμα που είναι το ίδιο με το να λέμε: "Η Θεία Ευχαριστία είναι δώρο του Θεού: φορείς της χαράς.
Τρίτον, η Ευχαριστία θεραπεύει την κλειστή μνήμη μας. Η ζωή συχνά μας αφήνει πληγωμένους. Και μας κάνει φοβισμένους και καχύποπτους, κυνικούς ή αδιάφορους, αλαζόνες..., εγωιστές. Όλα αυτά, παρατηρεί ο διάδοχος του Πέτρου, "είναι μια πλάνη, γιατί μόνο η αγάπη θεραπεύει τον φόβο στη ρίζα του και μας ελευθερώνει από το πείσμα που μας φυλακίζει". Ο Ιησούς έρχεται να μας ελευθερώσει από αυτά τα δεσμά, τα εσωτερικά μπλοκαρίσματα και την παράλυση της καρδιάς.
"Ο Κύριος, ο οποίος μας προσφέρει τον εαυτό του με την απλότητα του ψωμιού, μας καλεί επίσης να μην σπαταλάμε τη ζωή μας στο κυνήγι χιλίων άχρηστων πραγμάτων που δημιουργούν εξάρτηση και μας αφήνουν άδειους μέσα μας. Η Θεία Ευχαριστία απομακρύνει μέσα μας την πείνα για τα πράγματα και ανάβει μέσα μας την επιθυμία να υπηρετήσουμε". Μας βοηθά να σηκωθούμε όρθιοι για να βοηθήσουμε άλλους που πεινούν για φαγητό, αξιοπρέπεια και εργασία. Μας καλεί να δημιουργήσουμε πραγματικές αλυσίδες αλληλεγγύης.
Η Θεία Ευχαριστία θεραπεύει την ορφανή και πληγωμένη μνήμη μας, την αρνητική μνήμη μας και την κλειστή μνήμη μας. Σε αυτό ο Φραγκίσκος προσθέτει, στην ομιλία του Angelus στις 14 Ιουνίου, την εξήγηση των δύο αποτελεσμάτων της Ευχαριστίας: το μυστικιστικό αποτέλεσμα και το κοινοτικό αποτέλεσμα.
Το μυστικιστικό αποτέλεσμα (μυστικιστικό σε σχέση με το βαθύ μυστήριο που λαμβάνει χώρα εκεί) αναφέρεται σε εκείνη τη θεραπεία της "πληγωμένης μνήμης" μας για την οποία μίλησε στην ομιλία του. Η Θεία Ευχαριστία μας θεραπεύει και μας μεταμορφώνει εσωτερικά μέσω της οικειότητάς μας με τον Ιησού- διότι αυτό που λαμβάνουμε, υπό την όψη του ψωμιού ή του οίνου, δεν είναι τίποτε λιγότερο από το σώμα και το αίμα του Χριστού (πρβλ. Α΄ Κορ 10:16-17).
Ο Ιησούς", εξηγεί για άλλη μια φορά ο Πάπας, "είναι παρών στο το μυστήριο της Ευχαριστίας να γίνει η τροφή μας, να αφομοιωθεί και να γίνει μέσα μας αυτή η ανανεωτική δύναμη που μας δίνει πίσω την ενέργειά μας και μας δίνει πίσω την επιθυμία να ξαναβρούμε το δρόμο μας μετά από κάθε παύση ή μετά από κάθε πτώση".
Ταυτόχρονα, επισημαίνει πώς πρέπει να είναι οι διαθέσεις μας για να είναι όλα αυτά δυνατά- πάνω απ' όλα, "η προθυμία μας να αφήσουμε τον εαυτό μας να μεταμορφωθεί, ο τρόπος σκέψης και δράσης μας".
Έτσι είναι, και αυτή η θέληση εκδηλώνεται με το να πλησιάζουμε την Ευχαριστία με συνείδηση απαλλαγμένη από σοβαρές αμαρτίες (έχοντας προηγουμένως παρακολουθήσει το μυστήριο της μετάνοιας, αν είναι απαραίτητο), με το να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να βοηθηθούμε από εκείνους που μπορούν να μας βοηθήσουν να διαμορφώσουμε τη συνείδησή μας, να διορθώσουμε τις επιθυμίες μας, να προσανατολίσουμε τις δραστηριότητές μας προς τη σωστή κατεύθυνση ανάλογα με τις περιστάσεις μας, έτσι ώστε η ζωή μας να έχει μια αληθινή αίσθηση αγάπης και υπηρεσίας.
Για όλους αυτούς τους λόγους, επισημαίνει ο Φραγκίσκος, η Λειτουργία δεν είναι απλώς μια κοινωνική πράξη ή μια πράξη σεβασμού, αλλά κενή περιεχομένου. Είναι "ο Ιησούς παρών που έρχεται να μας ταΐσει".
Όλα αυτά συνδέονται με το κοινοτικό αποτέλεσμα της Θείας Ευχαριστίας, που είναι ο απώτερος σκοπός της, όπως εκφράζεται στα ακόλουθα λόγια Saint PaulΔιότι, αν και είμαστε πολλοί, είμαστε ένας άρτος και ένα σώμα" (ό.π., εδ. 17). Δηλαδή, να κάνει από τους μαθητές του μια κοινότητα, μια οικογένεια που ξεπερνά τις αντιπαλότητες και τον φθόνο, τις προκαταλήψεις και τις διαιρέσεις. Δίνοντάς μας το δώρο της αδελφικής αγάπης, μπορούμε να επιτύχουμε αυτό που μας ζήτησε επίσης: "Μείνετε στην αγάπη μου" (Ιωάν. 15:9).
Με αυτόν τον τρόπο - καταλήγει ο Φραγκίσκος - δεν είναι μόνο ότι η Εκκλησία "κάνει" την Ευχαριστία, αλλά επίσης και τελικά η Ευχαριστία κάνει την Εκκλησία, ως "μυστήριο της κοινωνίας" για την αποστολή της. Μια αποστολή που ξεκινά ακριβώς με την παραγωγή και την αύξηση της ενότητάς μας. Έτσι είναι, και έτσι η Εκκλησία μπορεί να γίνει ο σπόρος της ενότητας, της ειρήνης και της μεταμόρφωσης ολόκληρου του κόσμου.
κ. Ramiro Pellitero Iglesias
Καθηγητής Ποιμαντικής Θεολογίας στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ναβάρα.
Δημοσιεύθηκε στο Εκκλησία και νέος ευαγγελισμός.