{"id":183255,"date":"2022-07-12T16:12:04","date_gmt":"2022-07-12T14:12:04","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.fundacioncarf.org\/la-importancia-de-la-formacion-liturgica\/"},"modified":"2025-06-25T12:24:58","modified_gmt":"2025-06-25T10:24:58","slug":"la-importancia-de-la-formacion-liturgica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/la-importancia-de-la-formacion-liturgica\/","title":{"rendered":"Znaczenie formacji liturgicznej"},"content":{"rendered":"
\n
\n
W li\u015bcie papie\u017ca Franciszka czytamy, \u017ce <\/span>Liturgia chrze\u015bcija\u0144ska jest rozumiana i prze\u017cywana jako spotkanie z Chrystusem, zw\u0142aszcza w Eucharystii.<\/strong>. Odr\u00f3\u017cnia znaczenie liturgii od pewnych ideologii. Proponuje zachwyt nad stworzeniem jako spos\u00f3b ponownego odkrycia pi\u0119kna i symboliki liturgii, opieraj\u0105c si\u0119 na modlitwie, dzia\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego i rzeczywisto\u015bci Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n

Spotkanie z Chrystusem w liturgii<\/h2>\n

The Celem katolickiej liturgii, kt\u00f3rej centrum stanowi sprawowanie sakrament\u00f3w, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Eucharystii, jest komunia chrze\u015bcijan z cia\u0142em i krwi\u0105 Chrystusa.<\/strong>. Jest to spotkanie ka\u017cdej jednostki i wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej jako jednego cia\u0142a i jednej rodziny z Panem.<\/p>\n

Liturgia, podkre\u015bla papie\u017c, gwarantuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 spotkania z Jezusem Chrystusem w \"dzi\u015b\" naszego \u017cycia, aby przekszta\u0142ci\u0107 wszystkie nasze dzia\u0142ania - prac\u0119, relacje rodzinne, wysi\u0142ki na rzecz poprawy spo\u0142ecze\u0144stwa, pomaganie tym, kt\u00f3rzy nas potrzebuj\u0105 - w Bo\u017ce \u015bwiat\u0142o i si\u0142\u0119.<\/p>\n

Tego w\u0142a\u015bnie chcia\u0142 Chrystus podczas Ostatniej Wieczerzy. Taki jest cel Jego s\u0142\u00f3w: \"To czy\u0144cie na moj\u0105 pami\u0105tk\u0119\". Od tego czasu czeka On na nas w Eucharystia<\/a>. Y misja ewangelizacyjna Ko\u015bcio\u0142a to nic innego jak wezwanie do spotkania, kt\u00f3rego B\u00f3g pragnie ze wszystkimi lud\u017ami na \u015bwiecie.<\/strong>Spotkanie rozpoczyna si\u0119 w momencie chrztu.<\/p>\n

Przy kilku okazjach stopniowo okre\u015bla cele tego dokumentu: \"Tym listem chcia\u0142bym po prostu zaprosi\u0107 ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 do ponownego odkrycia, strze\u017cenia i prze\u017cywania prawdy i mocy chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwi\u0119towania\".<\/strong> (n. 16); \"aby ka\u017cdego dnia na nowo odkrywa\u0107 pi\u0119kno prawdy chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwi\u0119towania\" (n. 16); \"aby ka\u017cdego dnia na nowo odkrywa\u0107 pi\u0119kno prawdy chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwi\u0119towania\" (n. 17). (przed n. 20)<\/em>;<\/p>\n

aby na nowo rozbudzi\u0107 zachwyt nad pi\u0119knem prawdy chrze\u015bcija\u0144skiej uroczysto\u015bci; przypominaj\u0105c o potrzebie autentycznej formacji liturgicznej i uznaj\u0105c znaczenie sztuki celebracji<\/strong> s\u0142u\u017cy\u0107 prawdzie tajemnicy paschalnej i uczestnictwu wszystkich ochrzczonych, ka\u017cdego wed\u0142ug specyfiki jego powo\u0142ania\". (n. 62)<\/em>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
<\/div>\n
\n
\n

<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n

List apostolski Desiderio desideravi<\/a> (29-VI-2022), przez papie\u017ca Franciszka.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Nieznajomo\u015b\u0107 liturgii<\/h2>\n

Opr\u00f3cz nieznajomo\u015bci liturgii - lub powierzchownego i redukcyjnego jej zrozumienia, Franciszek ubolewa nad instrumentalizacj\u0105 Eucharystii<\/strong> w s\u0142u\u017cbie dw\u00f3ch wizji ideologicznych: indywidualistycznego subiektywizmu, kt\u00f3ry zamyka cz\u0142owieka we w\u0142asnym rozumie i uczuciach, oraz polegania wy\u0142\u0105cznie na w\u0142asnych si\u0142ach. (por. Evangelii Gaudium, 94).<\/em>.<\/p>\n

. Dla obu trucizn, kt\u00f3re Franciszek pot\u0119pi\u0142 jako warianty antropocentryzmu udaj\u0105cego katolick\u0105 prawd\u0119 (por. Adhortacja Apostolska Gaudete et exsultate, 35).<\/em> Tutaj proponuje formacj\u0119 liturgiczn\u0105 jako antidotum.<\/strong><\/p>\n

W odniesieniu do pierwszego, trucizna indywidualizmu (wariant neognostycyzm<\/em>), ostrzega: \"Akcja \u015bwi\u0119towania nie nale\u017cy do jednostki, lecz do Chrystusa-Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong>do ca\u0142o\u015bci wiernych zjednoczonych w Chrystusie\". (n. 19)<\/em>poprzez S\u0142owo Bo\u017ce i znaki sakramentalne. Te znaki, pod\u0105\u017caj\u0105ce drog\u0105 Wcielenia, s\u0105 zgodne z j\u0119zykiem cia\u0142a, kt\u00f3ry rozci\u0105ga si\u0119 na rzeczy, przestrze\u0144 i czas.<\/p>\n

W drugim punkcie, za\u0142o\u017cenie, \u017ce zbawimy si\u0119 sami (neopelagianizm<\/em>), \"celebracja liturgiczna oczyszcza nas, g\u0142osz\u0105c darmowo\u015b\u0107 daru zbawienia otrzymanego w wierze<\/strong>\". To Pan nas zbawia.<\/p>\n

Dlatego liturgia nie ma nic wsp\u00f3lnego z \"ascetycznym moralizmem\", czyli propozycj\u0105 poszukiwania \u015bwi\u0119to\u015bci przede wszystkim w naszych si\u0142ach i zmaganiach, ale z pragnieniem Jezusa, aby da\u0107 siebie, aby by\u0107 \u015bwiat\u0142em, pokarmem i si\u0142\u0105 dla naszego \u017cycia.<\/p>\n

Pi\u0119kno katolickiej liturgii<\/h2>\n

Papie\u017c zatrzymuje si\u0119 przy\u00a0teologiczne znaczenie liturgii wed\u0142ug Soboru Watyka\u0144skiego II<\/strong> (por. Konstytucja Sacrosanctum concilium, 7).<\/em> w odniesieniu do Chrystusa, Jego kap\u0142a\u0144stwa i paschalnej tajemnicy Jego \u015bmierci i zmartwychwstania.<\/p>\n

Wed\u0142ug s\u0142\u00f3w Francisco: \"Liturgia jest kap\u0142a\u0144stwem Chrystusa objawionym i danym nam. <\/strong>w swoim\u00a0Wielkanoc<\/a>obecna i aktywna dzisiaj poprzez zmys\u0142owe znaki (woda, olej, chleb, wino, gesty, s\u0142owa), aby Duch \u015awi\u0119ty, zanurzaj\u0105c nas w tajemnicy paschalnej, przemienia\u0142 ca\u0142e nasze \u017cycie, upodabniaj\u0105c nas coraz bardziej do Chrystusa\". (n. 21).\u00a0<\/em><\/p>\n

Je\u015bli chodzi o pi\u0119kno liturgii, ostrzega przed \"rytualnym estetyzmem\" (skupianie si\u0119 tylko na zewn\u0119trznych obrz\u0119dach). Ale jest te\u017c daleki od \"banalnej niechlujno\u015bci\", od \"ignoranckiej powierzchowno\u015bci\", a tak\u017ce od przesadnego \"praktycznego funkcjonalizmu\".<\/p>\n

\"Powiedzmy sobie jasno: nale\u017cy zadba\u0107 o wszystkie aspekty celebracji\"; ale nawet to nie wystarczy\u0142oby do pe\u0142nego uczestnictwa w liturgii. Co dodatkowo proponuje Franciszek?<\/p>\n

Przede wszystkim \"zachwyt nad tajemnic\u0105 paschaln\u0105\", czyli postawa osoby, kt\u00f3ra docenia cudowno\u015b\u0107 i znaczenie tego, co si\u0119 \u015bwi\u0119tuje. Dlatego konieczna jest \"powa\u017cna i \u017cywotna formacja liturgiczna\".<\/p>\n

Jako ramy historyczne twierdzi, \u017ce ponowoczesno\u015b\u0107 odziedziczy\u0142a po nowoczesno\u015bci tendencj\u0119 do indywidualizmu i subiektywizmu. Z kolei Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II na pierwszym miejscu postawi\u0142 nie cz\u0142owieka, lecz Boga, poprzez modlitw\u0119 i liturgi\u0119 (jako pierwsza zosta\u0142a przyj\u0119ta Konstytucja o Liturgii).<\/p>\n

Pawe\u0142 VI: \"Liturgia, pierwsze \u017ar\u00f3d\u0142o boskiego \u017cycia, kt\u00f3re jest nam przekazywane, pierwsza szko\u0142a naszego \u017cycia duchowego.<\/strong><\/p>\n

Pierwszy prezent<\/strong> kt\u00f3re mo\u017cemy skierowa\u0107 do ludu chrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3ry wraz z nami wierzy i modli si\u0119, oraz pierwsze zaproszenie dla \u015bwiata, aby w radosnej i prawdziwej modlitwie uwolni\u0142 sw\u00f3j niemy j\u0119zyk i poczu\u0142 niewys\u0142owion\u0105, regeneruj\u0105c\u0105 moc \u015bpiewania wraz z nami boskich pochwa\u0142 i ludzkich nadziei, przez Chrystusa Pana w (Zako\u0144czenie drugiej sesji Rady, 4 grudnia 1963 r.)<\/em>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Liturgiczny wyraz Ko\u015bcio\u0142a<\/h2>\n

Liturgia, deklaruje Sob\u00f3r, jest \"szczytem, ku kt\u00f3remu zmierza dzia\u0142anie Ko\u015bcio\u0142a, a zarazem \u017ar\u00f3d\u0142em, z kt\u00f3rego wyp\u0142ywa ca\u0142a jego si\u0142a\". (Sacrosanctum concilium, 10)<\/em>. Dlatego, konkluduje Franciszek, trywialne by\u0142oby interpretowanie napi\u0119\u0107, kt\u00f3re mo\u017cna dzi\u015b zaobserwowa\u0107 w interpretacji liturgii, jako zwyk\u0142ych rozbie\u017cno\u015bci wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci, podkre\u015bla Papie\u017c, podstawowe pytanie jest eklezjologiczne, to znaczy, zrozumienie, \u017ce liturgia jest wyrazem Ko\u015bcio\u0142a, podobnie jak sam Sob\u00f3r<\/strong>.<\/p>\n

Dlatego podkre\u015bla, \u017ce tylko Ko\u015bci\u00f3\u0142 - wsp\u00f3lnota tych, kt\u00f3rzy na\u015bladuj\u0105 Chrystusa zmartwychwsta\u0142ego, z\u0142\u0105czeni w Jego ciele przez Ducha \u015awi\u0119tego - pokonuje \"w\u0105sk\u0105 przestrze\u0144 duchowego indywidualizmu\". (n. 32)<\/em>. W istocie chodzi tu o sam\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 tego, czym jest bycie osob\u0105 w pe\u0142nym tego s\u0142owa znaczeniu: istot\u0105 powo\u0142an\u0105 do istnienia w sobie i dojrzewania w relacji z innymi.<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie Papie\u017c dodaje wyra\u017cenie, kt\u00f3re s\u0142usznie mo\u017ce przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119: \"Tylko Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy mo\u017ce pojmowa\u0107 cz\u0142owieka jako osob\u0119, otwart\u0105 na pe\u0142n\u0105 relacj\u0119 z Bogiem, ze stworzeniem i z bra\u0107mi\". (n. 33)<\/em>.<\/p>\n

. Mo\u017cna by zapyta\u0107: czy to poza Ko\u015bcio\u0142em cz\u0142owiek nie znajduje spe\u0142nienia i uznania? I wtedy mo\u017cna by odpowiedzie\u0107: mo\u017ce, mniej lub bardziej, ale nie w pe\u0142ni, zgodnie z wiar\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105.<\/p>\n

Formacja do i z liturgii<\/h2>\n

Tak wi\u0119c przechodzimy do formacji liturgicznej w szczeg\u00f3lno\u015bci<\/strong>. I oto Franciszek bierze Guardiniego za pewn\u0105 r\u0119k\u0119, by zaproponowa\u0107 \"formacja do liturgii i formacja z liturgii\".<\/strong> (n. 34).<\/em><\/p>\n

Po pierwsze, formacja \"do\" liturgii. Obejmuje ona, jak podkre\u015bla Papie\u017c, znajomo\u015b\u0107 teologicznego znaczenia liturgii<\/strong>\u0141\u0105czy si\u0119 to ze zrozumieniem tekst\u00f3w euchologicznych (liturgicznych), dynamizm\u00f3w rytualnych i ich warto\u015bci antropologicznej.<\/p>\n

Teologiczne znaczenie liturgii obejmuje fakt, \u017ce celebruje nie tylko kap\u0142an, ale ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142, Cia\u0142o Chrystusa.<\/p>\n

To \"znaczenie\" liturgii wymaga nie tylko studiowania i wyja\u015bniania, ale tak\u017ce: \"do\u015bwiadczenia \u017cywej wiary, karmionej modlitw\u0105\". (n. 36)<\/em>zwi\u0105zek ka\u017cdej dziedziny teologii z liturgi\u0105 (uwaga na formacja kap\u0142a\u0144ska<\/a>); umieszczenie niedzielnej celebracji eucharystycznej w centrum \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego; prze\u017cywanie g\u0142oszenia wiary lub ewangelizacji jako konsekwencji celebracji liturgicznej; sta\u0142a formacja liturgiczna dla szafarzy i wszystkich ochrzczonych.<\/strong><\/p>\n

Po drugie, formacja \"z\" liturgii. To znaczy, formacja, kt\u00f3rej potrzebuje ka\u017cdy ochrzczony, aby uczestniczy\u0107 w uroczysto\u015bci,<\/strong> kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym celem jest uwielbienie i dzi\u0119kczynienie Bogu Ojcu, przez Chrystusa w Duchu \u015awi\u0119tym. Jednocze\u015bnie, dzi\u0119ki komunii eucharystycznej, stajemy si\u0119 tym, co spo\u017cywamy. (\u015bw. Leon Wielki).<\/em><\/p>\n

Poprzez liturgi\u0119, jej gesty i znaki, ca\u0142e stworzenie zostaje przyci\u0105gni\u0119te do Chrystusa i oddane na s\u0142u\u017cb\u0119 mi\u0142o\u015bci i chwa\u0142y Ojca.<\/strong>. Tak w\u0142a\u015bnie jest i w ten spos\u00f3b potwierdza si\u0119 nauczanie Ksi\u0119gi Rodzaju, uzupe\u0142nione dzie\u0142em Chrystusa: cz\u0142owiek, ca\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 i jego praca s\u0142u\u017c\u0105 uwielbieniu Boga i s\u0142u\u017cbie, z mi\u0142o\u015bci do Boga, wszystkim ludziom.<\/p>\n

Dlatego cz\u0142owiek jest w pe\u0142ni \"\u017cywy\", gdy zna Boga i \u017cyje wed\u0142ug Niego (\u015bw. Ireneusz). Konieczne jest, m\u00f3wi Papie\u017c, ponowne odkrycie rzeczy stworzonych ze zdumieniem, \"z nowym, nie powierzchownym, pe\u0142nym szacunku i wdzi\u0119czno\u015bci spojrzeniem\" (n. 46).<\/p>\n

Ponadto, w zwi\u0105zku z tym, co Franciszek powiedzia\u0142 powy\u017cej o \"dynamizmach rytualnych i ich warto\u015bci antropologicznej\", podkre\u015bla wraz z Guardinim potrzeba formacji liturgicznej, kt\u00f3ra pomo\u017ce przywr\u00f3ci\u0107 cz\u0142owiekowi zdolno\u015b\u0107 rozumienia i prze\u017cywania tego, co wyra\u017ca si\u0119 w symbolach.<\/strong><\/p>\n

Na pocz\u0105tek, dodaje Franciszek, g\u0142\u0119bokie i pi\u0119kne znaczenie samego cia\u0142a w s\u0142u\u017cbie duszy. Nast\u0119pca \u015bw. Piotra zauwa\u017ca, \u017ce chocia\u017c znaczenie symbolu zosta\u0142o dzi\u015b utracone, nie mo\u017cemy rezygnowa\u0107 z tego zadania, poniewa\u017c j\u0119zyk symboliczny jest konstytutywny dla cz\u0142owieka i s\u0142u\u017cy jego transcendencji.<\/p>\n

Wtajemniczenia w j\u0119zyk symboliczny w prosty spos\u00f3b mog\u0105 dokona\u0107 rodzice lub dziadkowie, ksi\u0119\u017ca parafialni i katecheci ucz\u0105c znaku krzy\u017ca, kl\u0119kania lub formu\u0142 wiary. W rzeczywisto\u015bci j\u0119zyk symboliczny wykracza poza j\u0119zyk poj\u0119ciowy i zaczyna si\u0119 raczej na drodze pi\u0119kna, zaufania i przywi\u0105zania.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d znak\u00f3w liturgicznych papie\u017c podkre\u015bla trzy: milczenie, kl\u0119czenie, S\u0142owo.<\/strong> Cisza, je\u015bli jest przewidziana w liturgii, symbolizuje obecno\u015b\u0107 i dzia\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry pobudza do skruchy i s\u0142uchania, do adoracji i hojnego oddania siebie.<\/p>\n

Kl\u0119kanie jest wyrazem skruchy, pokory i wdzi\u0119czno\u015bci, a tak\u017ce wiary w obecno\u015b\u0107 Boga. S\u0142owo jest g\u0142oszone i s\u0142uchane, inspiruje modlitw\u0119 i staje si\u0119 \u017cyciem osoby i wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n

Ponadto, Franciszek zaprasza nas do ponownego odkrycia znaczenia roku liturgicznego<\/strong> (jako droga formacji, skoncentrowana na Wielkanocy, i konfiguracja do Chrystusa) oraz niedziela, Dzie\u0144 Pa\u0144ski (jako dar Boga dla jego ludu, \u015brodek formacji, \u015bwiat\u0142o i impuls do braterskiej komunii i s\u0142u\u017cby).<\/p>\n

Jaka jest rola ministr\u00f3w w formacji liturgicznej?<\/h2>\n

Przede wszystkim, podkre\u015bla Franciszek, musz\u0105 dba\u0107 o \"sztuk\u0119 \u015bwi\u0119towania\" (kt\u00f3ra nie jest ani zwyk\u0142ym przestrzeganiem rubryk, ani tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 bez zasad) i wyja\u015bnia\u0107 prymat dzia\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego (przed subiektywizmami i kulturalizmami, kt\u00f3re daj\u0105 przewag\u0119 indywidualnej wra\u017cliwo\u015bci lub w\u0142\u0105czaj\u0105 elementy kulturowe bez kryteri\u00f3w). Musz\u0105 te\u017c uczy\u0107 wspomnianej ju\u017c dynamiki j\u0119zyka symbolicznego.<\/p>\n

Z Guardinim, Papie\u017c nalega na przezwyci\u0119\u017cenie indywidualizmu i subiektywizmu poprzez modlitw\u0119 pos\u0142uszn\u0105 Ko\u015bcio\u0142owi<\/strong>. W ten spos\u00f3b sama \"dyscyplina\" Ko\u015bcio\u0142a kszta\u0142tuje nasze uczucia, postawy i zachowania zgodnie z tym, czym jeste\u015bmy: jednym cia\u0142em, Ko\u015bcio\u0142em.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o spos\u00f3b przewodniczenia zgromadzeniom liturgicznym, Franciszek przestrzega przed ryzykiem \"przesadnego personalizmu\" ze strony ministr\u00f3w. I wskazuje na potrzeb\u0119, aby by\u0142y one \"szczeg\u00f3ln\u0105 obecno\u015bci\u0105 Zmartwychwsta\u0142ego\".<\/p>\n

W ka\u017cdym razie \"sztuki \u015bwi\u0119towania\" mo\u017cna si\u0119 w du\u017cej mierze nauczy\u0107 poprzez modlitw\u0119 i kontakt z ogniem Ducha \u015awi\u0119tego.<\/strong>. Duch \u015awi\u0119ty kszta\u0142tuje szafarza, aby m\u00f3g\u0142 on w\u0142a\u015bciwie przewodniczy\u0107 liturgii, a jednocze\u015bnie kszta\u0142towa\u0107 swoje \u017cycie zgodnie z tym, co jest odprawiane.<\/p>\n

Ko\u0144czy si\u0119 wezwaniem do, w obliczu znaczenia komunii i pi\u0119kna liturgii, porzu\u0107my polemiki, kt\u00f3re nas dziel\u0105.<\/strong>.<\/p>\n

. Trzykrotnie odwo\u0142uje si\u0119 do listu apostolskiego \"Traditionis custodes\" (2021) o u\u017cywaniu liturgii rzymskiej przed reform\u0105 z 1970 roku. Twierdzi, \u017ce napisa\u0142 j\u0105, \"aby Ko\u015bci\u00f3\u0142 w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach m\u00f3g\u0142 wznie\u015b\u0107 jedn\u0105 i identyczn\u0105 modlitw\u0119, kt\u00f3ra wyrazi jego jedno\u015b\u0107\", kt\u00f3r\u0105 chce przywr\u00f3ci\u0107 w ca\u0142ym Ko\u015bciele Rytu Rzymskiego. (n. 61)<\/em>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Bibliografia<\/h3>\n
    \n
  • Do ksi\u0105\u017cek Romano Guardiniego na temat formacji liturgicznej nale\u017c\u0105: El esp\u00edritu de la liturgia (1918), Barcelona CPL 2000; Los signos sagrados (1922-1925), Ed. lit\u00fargica espa\u00f1ola, Barcelona 1965; Formazione lit\u00fargica (1923), Morcelliana, Brescia 2008.<\/li>\n
  • Na temat teologicznego znaczenia liturgii patrz r\u00f3wnie\u017c J. Ratzinger, El esp\u00edritu de la liturgia: una introducci\u00f3n, Cristiandad, Madrid 2001; Benedykt XVI, Exhort. ap. Sacramentum caritatis (2007).<\/li>\n
  • Por. Jan Pawe\u0142 II, List Apostolski Vicesimus quintus annus (1988).<\/li>\n
  • O wychowawczej roli liturgii, por. D. von Hildebrand, Liturgia y personalidad, Fax, Madrid 1966.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
    \n
    \n
    \n
    \n

    Pan Ramiro Pellitero Iglesias<\/strong>
    \nProfesor teologii pastoralnej na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Nawarry.<\/p>\n

    Publikacja w \"Ko\u015bci\u00f3\u0142 i Nowa Ewangelizacja\".<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

    <\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    List apostolski papie\u017ca Franciszka Desiderio desideravi (29-VI-2022) podkre\u015bla konieczno\u015b\u0107 i znaczenie formacji liturgicznej dla wszystkich wiernych, nie tylko dla \u015bwieckich.<\/p>","protected":false},"author":5,"featured_media":183779,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-183255","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=183255"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216965,"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183255\/revisions\/216965"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/183779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=183255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=183255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacioncarf.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=183255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}